Οι προγραμματικές συμβάσεις του αγωγού, η "αβλεψία" και τα προβλήματα.


Στην συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε στις 1 Αυγούστου, ένα από τα θέματα της ημερήσιας διάταξης ήταν η "Έγκριση σύναψης και όρων τροποποίησης - παράτασης προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής και του Δήμου Αίγινας για το έργο: "Κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού σύνδεσης της νήσου Αίγινας με την ΕΥΔΑΠ", με εισηγητή των κ. Δημήτρη Μούρτση.

Από το Podcasting Feed του Ενημερωτικού Δελτίου στο ραδιόφωνο του Aegina Portal.


Πρόκειται για την τρίτη κατά σειρά σύμβαση που συντάσσεται με συμβαλλόμενους την Περιφέρεια Αττικής και τον Δήμο Αίγινας για το ίδιο έργο, αν και η πρώτη δεν υπογράφτηκε ποτέ. Η πρώτη αφορά στην απόφαση 285/2014 του Περιφερειακού Συμβουλίου περί έγκρισης σύναψης των όρων της προγραμματικής για την κατασκευή του αγωγού. Θα υπέγραφαν ο τότε Περιφερειάρχης κ. Γιάννης Σγουρός και ο τότε δήμαρχος Αίγινας κ. Σάκης Σακκιώτης. Ουδέποτε όμως υπογράφτηκε, καθώς το κείμενο είχε συνταχθεί με όρους ΕΣΠΑ και την δεδομένη χρονική στιγμή δεν υπήρχε πρόσκληση ώστε να υποβληθεί αίτημα χρηματοδότησης.

Στις 23-10-2014 αποφασίστηκε µε την υπ’ αρ. 366/2014 απόφαση του Περιφερειακού Συµβουλίου η ένταξη του έργου στον Προϋπολογισµό της Περιφέρειας Αττικής, ώστε να χρηµατοδοτηθεί από ιδίους πόρους της Περιφέρειας Αττικής, απόφαση που απαιτούσε νέα Προγραµµατική Σύµβαση.

Η δεύτερη προγραμματική σύμβαση υπογράφτηκε το 2015 ανάμεσα στην περιφερειάρχη Ρένα Δούρου και τον δήμαρχο Αίγινας κ. Δημήτρη Μούρτζη.

Υπάρχουν πολλές διαφορές που μπορεί να παρατηρήσει κανείς στις δύο συμβάσεις. Στο πρώτο κείμενο της ανυπόγραφης σύμβασης του 2014, ο πίνακας με το χρονοδιάγραμμα της υλοποίησης του έργου, ήταν περισσότερο σαφής σχετικά με ένα κρίσιμο θέμα: Τον χρόνο υποχρεωτικής συντήρησης του έργου, ο οποίος οριζόταν στους 36 μήνες, δηλαδή στα τρία χρόνια. Από αυτόν τον πίνακα μπορούν,επίσης, να γίνουν κατανοητά τα βήματα για την κατασκευή του έργου.

Στην εισήγηση του κειμένου της προγραμματικής σύμβασης του 2015 υπάρχει η παράγραφος που αναφέρει ότι: "Προκειµένου να µην δηµιουργηθεί τυχόν πρόβληµα στην υλοποίηση του έργου,
εισηγούµαστε αφενός την ανάκληση της υπ’ αρ. 285/2014 απόφασης του Περιφερειακού Συµβουλίου και αφετέρου την έγκριση όρων και σύναψης του νέου Σχεδίου Προγραµµατικής Σύµβασης".

Έτσι η απόφαση ανακλήθηκε.

Δείτε τον πίνακα του χρονοδιαγράμματος της πρώτης, σύμβασης (δεν υπογράφηκε ποτέ) που ακολουθεί.


Στη συνέχεια παραθέτουμε τον πίνακα της δεύτερης σύμβασης, του 2015 δηλαδή, το κείμενο της οποίας ισχύει μέχρι και σήμερα, με τις αλλαγές της πρόσφατης τροποποιητικής. Ο χρόνος υποχρεωτικής συντήρησης του έργου είναι 15 μήνες, τουλάχιστον έτσι γράφει, γιατί αν μετρήσει κανείς τα κουτάκια που αντιστοιχούν σε μήνες δεν είναι 15 (ούτε 36 όπως θα έπρεπε) αλλά 26!

Αν αναρωτιέται κάποιος για την ορθότητα των αριθμών, θα πρέπει να πούμε ότι είναι σωστοί σε όλα τα υπόλοιπα τμήματα του χρονοδιαγράμματος. Δηλαδή οι 16 μήνες της εκτέλεσης του έργου είναι σωστοί.

Πως το γνωρίζουμε αυτό; μα από την ίδια στην σύμβαση και πιο συγκεκριμένα το Άρθρο 8 το οποίο γράφει ότι: "Η ισχύς της παρούσας σύµβασης αρχίζει από την υπογραφή της και η διάρκειά της ορίζεται σε 52 µήνες (4 έτη και 4 µήνες).

Η σύµβαση µπορεί να παραταθεί µε έγγραφη συµφωνία των συµβαλλοµένων και µε σύµφωνη γνώµη της Κοινής Επιτροπής Παρακολούθησης του άρθρου 10. Για την ολοκλήρωση του φυσικού αντικειµένου προβλέπεται συµβατικός χρόνος περαίωσης δεκαέξι (16) µηνών, προθεσµίας αρχοµένης από την υπογραφή της σύµβασης κατασκευής του έργου, λαµβανοµένων υπόψη των σχετικών περί δηµοσίων έργων διατάξεων. Το χρονοδιάγραµµα υλοποίησης της προγραµµατικής σύµβασης παρατίθεται στο Παράρτηµα Ι, αποτελεί αναπόσπαστο τµήµα της, σύμφωνα με το έγγραφο.

Δείτε τον πίνακα της δεύτερης σύμβασης που υπογράφτηκε το 2015:


Ανάμεσα στις δύο συμβάσεις οι ουσιαστικές διαφορές ήταν ορισμός της χρηματοδότησης του έργου, αλλά και η πιο συγκεκριμένη αναφορά και ο ορισμός του Υποέργου ΙΙ δηλαδή, οι υπηρεσίες του "Τεχνικού Συμβούλου".

Ωστόσο, υπήρξαν κάποιοι λόγοι, που οδήγησαν τους δύο συμβαλλόμενους να υπογράψουν και μία τρίτη προγραμματική σύμβαση η οποία είναι τροποποιητική και αφορά στην παράταση ισχύος της προηγούμενης σύμβασης (του 2015 δηλαδή).

Άλλωστε, όπως αναφέρει η σύμβαση του 2015 στο άρθρο 11, για τυχόν μελλοντικές τροποποιήσεις της προγραμματικής σύμβασης: " Όλοι οι όροι της σύµβασης είναι ουσιώδεις. Καµία τροποποίηση της Σύµβασης δεν γίνεται για το αντικείµενο και τον τρόπο εκτέλεσης του έργου, όπως ορίζονται στα άρθρα 2 και 6 της παρούσας. Οποιαδήποτε τροποποίηση που αφορά άλλα σηµεία της Προγραµµατικής Σύµβασης εκτός των ανωτέρω, ή παράταση της χρονικής διάρκειας της σύµβασης, γίνεται µε έγγραφη συµφωνία των συµβαλλοµένων µερών και η υπογραφή σχετικών τροποποιητικών εγγράφων".

Άρα η σύμβαση του 2015 επιτρέπει την τροποποίηση της Προγραμματικής Σύμβασης για ζητήματα που αφορούν στην χρονική της διάρκεια.

Το θέμα "πέρασε" με εισήγηση του Αντιπεριφερειάρχη Νήσων κ. Παναγιώτη Χατζηπέρου στις 25 Ιουλίου 2019 από το Περιφερειακό Συμβούλιο (η συνεδρίαση περιείχε αρκετά παρόμοια θέματα τροποποίησης παρατάσεων) και στις 1 Αυγούστου σε κατεπείγουσα συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου της Αίγινας. Αυτό στο οποίο εστίαζε η νέα προγραμματική ήταν στην ανάγκη να δοθεί: "παράταση της ισχύος της Προγραμματικής Σύμβασης μέχρι 30-6-2023, ήτοι κατά τρία έτη και 10 μήνες , όπως προβλέπεται στο άρθρο 8 της Προγραμματικής Σύμβασης".

Στην πράξη οι δέκα μήνες αφορούν το κατασκευαστικό κομμάτι του έργου, και τα τρία έτη την περίοδο λειτουργίας και συντήρησης από τον ανάδοχο.

Στην αιτιολογία της απόφασης, σύμφωνα με αυτά που είπε προς το Σώμα ο κ. Δημήτρης Μούρτζης, το πρόβλημα βρίσκεται σε μία ΚΥΑ που ακόμη δεν έχει υπογραφεί. "Επειδή δεν εκδόθηκε ακόμη η Κοινή Υπουργική Απόφαση, το έργο έχει παραταθεί από 23-4-2019 μέχρι 31-12-2019 (πρόκειται για την υπογραφή Υπουργικής απόφασης παραχώρησης θαλάσσιου χώρου σύμφωνα με το υπ αριθμ. 58921/27-6-2019 έγγραφο του Υπουργείου Οικονομικών-Κτηματική υπηρεσία Πειραιά-Νήσων και Δυτικής Αττικής)", όπως αναφέρεται και στο επίσημο έγγραφο.

Παράλληλα, ένα ακόμη κεντρικό σημείο για την λήψη της απόφασης ήταν: " Επειδή προβλέπεται στην υπογραφείσα σύμβαση χρονικό διάστημα τριών ετών λειτουργίας και συντήρησης από τον ανάδοχο, απαιτείται νέα παράταση ισχύος της Προγραμματικής Σύμβασης κατά τρία έτη", όπως αναφέραμε πιο πάνω. Στο δημοτικό συμβούλιο χαρακτηρίστηκε ως μία "ίσως αβλεψία". Αβλεψία από ποιον; από εκείνους που την υπογράφουν ή από τα αρμόδια όργανα που την διάβασαν και ενέκριναν το κείμενο της, μέσα σε αυτά και το δημοτικό συμβούλιο του δήμου Αίγινας.

Αν προσπαθήσουμε να βρούμε σε ποιο σημείο της σύμβασης που ισχύει, δηλαδή της σύμβασης του 2015 φαίνεται ότι ο κατασκευαστής θα λειτουργήσει και θα συντηρήσει το έργο για τρία χρόνια; Η απάντηση είναι σε κανένα, πουθενά δεν γίνεται αναφορά για συντήρηση. Όπου υπάρχει η λέξει "συντήρηση" αυτή αφορά τον δήμο Αίγινας μετά την οριστική παραλαβή του έργου. Ποτέ και κανένας δεν μίλησε ή δεν δικαιολόγησε αυτή την παράληψη, ενδεχομένως ούτε καν να την κατάλαβε. Παρά το γεγονός ότι υπήρχε, έστω και με λανθασμένο τρόπο στον πίνακα του χρονοδιαγράμματος του έργου. Επαναλαμβάνουμε ότι ο πίνακας της πρώτης σύμβασης, δηλαδή της ανυπόγραφης του 2014 την περιελάμβανε, όπως επίσης και τα Τεύχη Δημοπράτησης του έργου βάσει των οποίων έγινε ο διαγωνισμός.

Ένα μεγάλο κενό, είναι αυτό της ενημέρωσης για την συμμετοχή του "Τεχνικού Συμβούλου" στο έργο. Ο Δήμος της Αίγινας θα μπορούσε να έχει την γνωμοδότησή του για τέτοια θέματα, ώστε να μην υπάρχουν "αβλεψίες". Για παράδειγμα, μερικές μόνο από τις υποχρεώσεις, όπως προκύπτει από το Τεύχος των Τεχνικών Δεδομένων είναι οι ακόλουθες:
  • Αναγνώριση, κατανομή και αποτελεσματική διαχείριση των κινδύνων της σύμβασης και της κατασκευής του έργου προκειμένου το έργο να υλοποιηθεί ομαλά και εντός των χρονικών δεσμεύσεων.
  • Έλεγχος τήρησης του εγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος υλοποίησης.
  • Συμμετοχή σε επιτροπές διαπίστωσης πραγματικών περιστατικών, αυτοψίες, συνεδριάσεις κτλ με σύνταξη σχετικής έκθεσης.
  • Υποστήριξη της Δ.Υ. του έργου σε όλα τα στάδια της κατασκευής, ενώ θα ελέγχει και θα γνωμοδοτεί για διαδικαστικά θέματα που θα προκύπτουν ώστε να διαφυλάξει την υλοποίηση των όρων της σύμβασης κατασκευής του έργου.
Οι υποχρεώσεις του είναι δεκάδες και κεφαλαιώδους σημασίας κι όμως ο δήμος της Αίγινας δεν αξιοποίησε τις δυνατότητες του. Μία σημαντικότατη υπηρεσία είναι ο "Καθορισμός συστήματος αναφοράς και πληροφόρησης. Προκειμένου να είναι δυνατή η παρακολούθηση της φυσικής και οικονομικής προόδου του έργου, αλλά και η υιοθέτηση "κοινής γλώσσας" επικοινωνίας μεταξύ του ΤΣ, της υπηρεσίας και των λοιπών εμπλεκομένων φορέων". Ακόμη και σε αυτήν την τελευταία τροποποίηση της σύμβασης, δεν είχε συμμετοχή ούτε στο περιφερειακό συμβούλιο, ούτε στο δημοτικό συμβούλιο της Αίγινας. Το Aegina Portal υπέβαλε σχετική ερώτηση, αλλά χωρίς να λάβει ουσιαστική απάντηση.

Αλήθεια, πόσοι από τα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου έχουν διαβάσει και κατανοήσει το περιεχόμενο των συμβάσεων; Πότε διαβάστηκαν στο Δημοτικό Συμβούλιο τα πρακτικά, για παράδειγμα από την Κοινή Επιτροπή Παρακολούθησης ή πότε το Σώμα ενημερώθηκε για τις συνεδριάσεις της;

Το Aegina Portal το Φεβρουάριο του 2019 είχε δημοσιεύσει το αίτημα προς το Λιμενικό Ταμείο της παράτασης για την χρήση της Χερσαίας Ζώνης του Λεοντίου, που είχε ζητήσει η εταιρία Χριστόφορος Κωνσταντινίδης Α.Ε. μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2019. Να σημειώσουμε ότι το προηγούμενο αίτημά της, που επίσης είχε ικανοποιηθεί ήταν για 16 μήνες, όσος δηλαδή και ο χρόνος εκτέλεσης του έργου βάσει της σύμβασης. Ήταν εμφανές λοιπόν ότι υπήρχε η ανάγκη για παράταση.

Στις 29 Νοεμβρίου 2018 κατά τη διάρκεια προγραμματισμένης επίσκεψης στο εργοτάξιο του Λεοντίου, που έκανε η Περιφερειάρχης κυρία Ρένα Δούρου, ο κύριος Δημήτρης Κωνσταντινίδης, ιδιοκτήτης της εταιρίας που κατασκευάζει τον αγωγό είδε δηλώσει μεταξύ άλλων ότι: "Αυτή τη στιγμή, δεν έχει ολοκληρωθεί η αδειοδοτική διαδικασία, το οποίο σημαίνει εμείς αυτή τη στιγμή δεν έχουμε δικαίωμα να αγγίξουμε ούτε τον αιγιαλό, ούτε τον πυθμένα". Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που είχε τότε ο κύριος Κωνσταντινίδης, το έργο της πόντισης του αγωγού θα ξεκινούσε την άνοιξη που μας πέρασε.

Στο κείμενο της τροποποίησης της απόφασης διαβάζουμε: "Επειδή δεν εκδόθηκε ακόμη η Κοινή Υπουργική Απόφαση, το έργο έχει παραταθεί από 23-4-2019 μέχρι 31-12-2019 (πρόκειται για την υπογραφή
Υπουργικής απόφασης παραχώρησης θαλάσσιου χώρου σύμφωνα με το υπ αριθμ. 58921/27-6-2019 έγγραφο του Υπουργείου Οικονομικών-Κτηματική υπηρεσία Πειραιά-Νήσων και Δυτικής Αττικής).

Άρα ένα πρόβλημα γνωστό από το Νοέμβριο του 2018 παραμένει άλυτο μέχρι σήμερα. Δυστυχώς η ενημέρωση δεν είναι επαρκής. Τον Νοέμβριο του 2018 ο δήμαρχος κ. Δημήτρης Μούρτζης είχε δηλώσει στο Aegina Portal ότι η απόφαση που έλαβε το Δημοτικό Συμβούλιο της Σαλαμίνας σχετιζόταν με την τελευταία αδειοδότηση για την ολοκλήρωση του έργου. Πέρασε καιρός από τότε, όμως στο χρονικό διάστημα που μεσολάβησε ή δεν παρουσιάστηκε κάποιο πρόβλημα ή δεν υπήρξε η ενημέρωση που θα έπρεπε.

Επιστρέφουμε στην απόφαση, όπου η εισήγηση για την τροποποίηση ήταν: " Α. Την παράταση κατά σαράντα έξι μήνες της χρονικής ισχύος της από 18/5/2015 Προγραμματικής Σύμβασης η οποία λήγει στις 18/9/2019 σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 11 της αρχικής σύμβασης, ούτως ώστε αυτή να λήγει στις 30/6/2023. Β. Την τροποποίηση του παραρτήματος Ι της από 18/5/2015 Προγραμματικής Σύμβασης, που αφορά στο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης της προγραμματικής σύμβασης, και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της παρούσας σύμβασης. Κατά τα λοιπά ισχύει η από 18/5/2015 Προγραμματική Σύμβαση".

Αυτό που υπογράφηκε στην τροποποιητική σύμβαση ανάμεσα στην Περιφέρεια Αττικής και στον Δήμο Αίγινας είναι ότι:" Συμφωνούν από κοινού Α. Την παράταση κατά σαράντα έξι (46) μήνες της χρονικής ισχύος της από 18/5/2015 Προγραμματικής Σύμβασης η οποία λήγει 18/9/2019 σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 11 της αρχικής σύμβασης, ούτως ώστε αυτή να λήγει στις 30/6/2023.
Β. Την τροποποίηση του παραρτήματος Ι της από 18/5/2015 Προγραμματικής Σύμβασης, που αφορά στο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης της προγραμματικής σύμβασης, και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της παρούσας σύμβασης. Κατά τα λοιπά ισχύει η από 18/5/2015 Προγραμματική Σύμβαση".

Ακολουθεί ο πίνακας του χρονοδιαγράμματος του έργου της παράτασης στην πρόσφατη προγραμματική που υπογράφτηκε:


Δείτε την σχετική απόφαση εδώ.

Αυτό που σε καμία περίπτωση δεν είναι κατανοητό, μετά και από την επιστολή του Δημήτρη Μούρτζη προς τον πρωθυπουργό, είναι για ποιους λόγους το κράτος δεν διασφαλίζει το νομικό πλαίσιο για την κατασκευή ενός δημόσιου έργου. Κι όπως ήδη αναφέραμε και νωρίτερα, το πρόβλημα της ενημέρωσης παραμένει, καθώς ο κ. Δημήτρης Μούρτζης στην συνεδρίαση που έγινε στις 1 Αυγούστου διαβεβαίωνε το Σώμα ότι "εντός των ημερών θα έχει βρεθεί η λύση με την κυβέρνηση και ο κ. Θεοδωρικάκος θα το καθαρίσει το θέμα". Αυτό όμως δεν έγινε και ο κ. Μούρτζης αποφάσισε επτά ημέρες αργότερα να στείλει επιστολή στον πρωθυπουργό.