Πέρασαν κιόλας σχεδόν δυο βδομάδες από την στιγμή που εκλέξαμε τον Δήμαρχο της επόμενης τετραετίας και όλα πλέον έχουν γυρίσει στον φυσιολογικό τους ρυθμό. Ούτε ομιλίες, ούτε φυλλάδια με προγράμματα και υποψηφίους δεν περνούν από χέρι σε χέρι και τα μαγαζιά, πλέον, σταμάτησαν να θυμίζουν προεκλογικές συγκεντρώσεις. Αφού, η προσοχή μας έχει ξεφύγει, έστω και για λίγο, από τα εκλογικά θέματα, οι συνθήκες είναι περισσότερο ώριμες ώστε να ρίξουμε μια πιο αναλυτική ματιά σε όσα οι κάλπες μας αποκάλυψαν. Να ερευνήσουμε, να αναλύσουμε και να επισημάνουμε όσα ενδιαφέροντα προκύπτουν από τα αποτελέσματα.
Αφού το κάναμε, λοιπόν, καλέσαμε δύο πρόσωπα με σημαντική παρουσία σε πολλούς τομείς της καθημερινότητας της Αίγινας και τους ζητήσαμε την άποψη τους για το τι οδήγησε τους ψηφοφόρους στις συγκεκριμένες επιλογές. Τον Νεκτάριο Κουκούλη και τον Γιάννη Πούντο.
Τι ψηφίσαμε τελικά.
Σκοπός μας είναι να παρουσιάσουμε μια ποσοτική αποτίμηση των πλέον σημαντικών πλευρών των εκλογών και να επισημάνουμε ιδιαιτερότητες που προκύπτουν σε σχέση με προηγούμενες εκλογές, αλλά και τυχόν κοινά σημεία τα οποία αποτυπώνουν διαχρονικές τάσεις του εκλογικού σώματος.
Κοιτώντας προσεκτικότερα τις ψήφους των συνδυασμών προκύπτουν τρία γεγονότα που εξηγούν λίγο καλύτερα το πως και το γιατί φτάσαμε στο τελικό αποτέλεσμα. Το πλέον αξιοσημείωτο φαινόμενο των φετινών εκλογών, είναι η διαφορά των δύο «μονομάχων» της δεύτερης Κυριακής, η οποία έφτασε σε επίπεδα πρωτόγνωρα για την Αίγινα.
Ένα στοιχείο διαφοροποίησης με τις προηγούμενες αναμετρήσεις, επίσης, το οποίο συνδέεται άμεσα με την προηγούμενη παρατήρηση, είναι ότι ο συνδυασμός «Αίγινα Πρόσω Ολοταχώς» αύξησε τις ψήφους της μόλις κατά 379 ψήφους την δεύτερη Κυριακή. Ενδεικτικά, το 2006 και οι δύο υποψήφιοι είχαν αυξήσει τους αριθμούς τους πάνω από 1.500 ψήφους ο καθένας.
Άλλο ένα νούμερο, το οποίο αν συνδυαστεί με την αποχή είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικό για το πώς φτάσαμε στο σημερινό αποτέλεσμα, είναι η μείωση των αποτελεσμάτων του συνδυασμού του απερχόμενου Δημάρχου κατά την πρώτη ψηφοφορία. Το 2006, με έξι συνδυασμούς στην "κούρσα" για την δημαρχεία, συγκεντρώνει 2809 ψήφους και περνάει άνετα στον δεύτερο γύρο. Το 2010, με τρεις μόνο συνυποψήφιους του να τον συναγωνίζονται για την προτίμηση των πολιτών, ο Π. Κουκούλης συγκέντρωσε 2611 ψήφους, 197 λιγότερες από το 2006. Τα ποσοστά του συνδυασμού μένουν σταθερά, ενώ αυτά των αντιπάλων τους αυξάνονται. Συγκριτικά, τόσο ο κ. Σακκιώτης όσο και ο συνδυασμός του ΚΚΕ που συμμετείχαν και στις προηγούμενες εκλογές, αύξησαν τα νούμερά τους κατά 265 και 127 ψήφους αντίστοιχα.
Το ταξίδι των ψήφων
Μεταβολές ή Ποιος πήγε που.
Ας κοιτάξουμε, για παράδειγμα, πόσο κατάφεραν να αυξήσουν τις δυνάμεις τους οι υποψήφιοι από την πρώτη στην δεύτερη Κυριακή. Ο συνδυασμός «Αίγινα Πρόσω Ολοταχώς» πήρε 5 περισσότερες ψήφους στην Πέρδικα, 53 στην Κυψέλη, 250 στην Πόλη της Αίγινα και έχασε(!) έναν στον Μεσαγρό. Σε αντίθεση με τον συνυποψήφιό του που αύξησε κατά 35, 230, 888 και 106 ψήφους τις δυνάμεις του στις αντίστοιχες κοινότητες. Για κάθε 1 ψηφοφόρο που προσέλκυσε ο κ. Γρηγορόπουλος, από εκείνους που δεν τον ψήφισαν στον 1ο γύρο, ο κ. Σακκιώτης έπεισε σχεδόν 4 να τον προτιμήσουν στον δεύτερο γύρο.
Μία τελευταία σημείωση για τις διαφορές των που παρατηρούνται από εκλογές σε εκλογές. ο νικητής των φετινών εκλογών χρειάστηκε 4230 ψήφους, παρότι το 2006 ο χαμένος της 2ης Κυριακής (συμπτωματικά ο ίδιος ο κ. Σακκιώτης) συγκέντρωσε 48 περισσότερους, 4278. Ένα ακόμα από τα στοιχεία που δείχνουν την ιδιαιτερότητα των φετινών εκλογών.
Οι σταυροί του Συμβουλίου.
Αν για τον δεύτερο γύρο, οι μεταφορές ψηφοφόρων από τους αποκλεισμένους συνδυασμούς στους εναπομείναντες εξηγεί το πώς επιλέξαμε τον νέο Δήμαρχο, για το νέο Δημοτικό Συμβούλιο (και τα τοπικά συμβούλια) τον δρόμο δείχνει η σταυροδοσία. Αναλύοντας τα δεδομένα ένα πρώτο, (εκπληκτικά) κοινό στοιχείο όλων των συνδυασμών είναι το γεγονός ότι οι πρώτοι 16 σε σταυρούς υποψήφιοι Δημοτικοί σύμβουλοι, στο γενικό ψηφοδέλτιο, συγκέντρωσαν περίπου το 67% όλων των σταυρών του συνδυασμού τους! Παρομοίως, οι πρώτοι πέντε σε σταυρούς υποψήφιοι του κάθε συνδυασμού συγκεντρώνουν σχεδόν το 30% του συνόλου του συνδυασμό, ενώ και στα τοπικά συμβούλια οι πρώτοι 2 κάθε συνδυασμού συγκέντρωσαν άνω του 50%.
Το -όχι και τόσο- μακρινό 2006.
Πέρασαν τέσσερα χρόνια, αλλά πόσο μακριά μοιάζει η εποχή που η λέξη μνημόνιο και τρόικα χρειάζονταν λεξικό για να τις εξηγήσουμε; Τότε λοιπόν, το 2006, είχαμε και πάλι επιλέξει να αλλάξουμε τον τότε Δήμαρχο Δ. Μούρτζη με τον νυν απερχόμενο Δήμαρχο Π. Κουκούλη. Τα κοινά του τότε με τις τωρινές εκλογές είναι αξιοπρόσεκτα πολλά....
Πρώτο κοινό, ότι η πόλη της Αίγινας εκλέγει τελικά Δήμαρχο. Και τις δύο φορές, ο νικητής των επαναληπτικών εκλογών είχε συντριπτικά καλύτερα αποτελέσματα στην πόλη της Αίγινας. Το 2006 ο Π. Κουκούλης βγήκε νικητής στα 17/20 τμήματα της πόλης με αποτέλεσμα να «πάρει κεφάλι» 500 ψήφων. Με τελική διαφορά κάτω από 200 ψήφους, είναι φανερό το πόσο η πόλη επηρέασε το τελικό αποτέλεσμα. Παρομοίως και φέτος, ο Σ. Σακκιώτης επικράτησε στα 17/18 και με διαφορά 864 ψήφους και ουσιαστικά βγήκε νικητής. Και Δήμαρχος. Αντίθετα, στα Διαμερίσματα Βαθεός και Πέρδικας, τις δύο τελευταίας φορές, τη δεύτερη Κυριακή, οι μετέπειτα Δήμαρχοι έχουν έρθει δεύτεροι σε ψήφους.
Άλλο ένα σημείο στο οποίο αξίζει να σταθούμε για τα αποτελέσματα της πόλης. Το 2006 στην ψηφοφορία της πρώτης Κυριακής ο συνδυασμός «Αίγινα - Κίνηση Ευθύνης» είχε επικρατήσει στα 18 από τα 20 εκλογικά τμήματα της πόλης της Αίγινας με διαφορά 500 ψήφους από τον δεύτερο συνδυασμό του κ. Σακκιώτη. Φέτος, «πήρε» μόλις τα 7 από τα 18 τμήματα και επικράτησε στην τοπική κοινότητα της πόλης με διαφορά μόλις 1% και 40 ψήφους από τον δεύτερο (και πάλι) κ. Σακκιώτη.
Η εμφανής διχοτόμηση.
Για το τέλος κρατήσαμε δυο ενδιαφέροντες υπολογισμούς. Από την εποχή που δημιουργήθηκε ο Καποδιστριακός Δήμος, και ειδικότερα από το 2002 και έπειτα, διαφαίνεται μία κλιμακούμενη διχοτόμηση του εκλογικού σώματος της Αίγινας ανάμεσα σε συνδυασμούς με ξεκάθαρες προγραμματικές αλλά και, κατά περίπτωση, κομματικές διαφορές. Αν συγκρίνουμε τα αθροίσματα των αποτελεσμάτων του πρώτου γύρου, των συνδυασμών του κ. Σακκιώτη και του κ. Κουκούλη όπως εμφανίστηκαν το 2006 και το 2010, αλλά και αυτά των συνδυασμών των κ.κ. Χαρτοφύλακα, Καλαμάκη και Γαλάρη το 2002, τότε βλέπουμε εκπληκτικές ομοιότητες τόσο στο άθροισμα των αποτελεσμάτων στο σύνολο του νησιού, όσο και στα επιμέρους αποτελέσματα των τότε διαμερισμάτων, νυν κοινοτήτων. Με διαφορές στα αθροίσματα του συνόλου των συνδυασμών στις 3 εκλογές που δεν ξεπερνούν το 0,75% επί των ψηφισάντων, καταλαβαίνει κανείς ότι τα νούμερα δεν είναι συμπτωματικά. Παρότι τα εργαλεία για την ποιοτική τεκμηρίωση του ισχυρισμού αυτού, ξεπερνούν τις δυνατότητες της παρούσας ανάλυσης, η ποσοτική ανάλυση των αποτελεσμάτων δείχνει μια ξεκάθαρη τάση.
Αν κοιτάξουμε τα επιμέρους αποτελέσματα των κοινοτήτων, βλέπουμε κάποιες μεγάλες ποσοστιαίες μεταβολές, οι οποίες, όμως, είναι πλήρως εξηγήσιμες από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιόδου. Η πτώση των αποτελεσμάτων στον Μεσαγρό για τον κ. Σακκιώτη εξηγείται από την απουσία στις δύο μεταγενέστερες εκλογές του πρώην κοινοτάρχη Μεσαγρού Θ. Γαλάρη, ο οποίος σε 2 διαδοχικές εκλογές (1998, 2002) είχε ανάλογα υψηλά αποτελέσματα στο συγκεκριμένο Διαμέρισμα. Η μικρή μεταβολή των αριθμών των ψήφων μεταξύ 2006 και 2010 συνηγορεί υπέρ αυτής της εξήγησης.
Με τον ίδιο τρόπο, οι άνοδοι που παρατηρούνται σε Κυψέλη και Βαθύ, μπορούν να αποδοθούν στην παρουσία υποψηφίων δημοτικών συμβούλων στους συνδυασμούς με έντονη προτίμηση μεταξύ των ψηφοφόρων των διαμερισμάτων. Η ειδοποιός διαφορά μεταξύ 2006 και 2010 στο Βαθύ για τον κ. Κουκούλη είναι η παρουσία των Κασιμάκη, Κάτσα και Πάλλη η οποία που ανέβασε τα αποτελέσματα του συνδυασμού. Το γεγονός ότι το άθροισμα του 2002 και του 2006 είναι ακριβώς το ίδιο στο Βαθύ επιβεβαιώνει την συγκεκριμένη υπόθεση. Τέλος, στη Κυψέλη, και πάλι στον συνδυασμό του κ. Κουκούλη, συμπεριλαμβάνονται υποψήφιοι (Ι. Πούντος, Ν. Πούντος, Ν. Λεούσης) που συγκεντρώνουν πολλούς σταυρούς για τον συνδυασμό τους.
Από την άλλη πλευρά, η ύπαρξη πολλών κοινών υποψηφίων συμβούλων στους συνδυασμούς του κ. Γκότση και του κ. Μούρτζη από το 1998 εως το 2006 και η συνύπαρξη πολλών εξ’ αυτών στο ψηφοδέλτιο του Κ. Γρηγορόπουλου (Φ. Καβάσιλας, Ν. Κορναράκης, Ανδ. Στρατηγός, ακόμη κι ο ίδιος ο πρώην δήμαρχος Τρ. Γκότσης), συνηγορούν προς την ύπαρξη και ενός δευτέρου πόλου στο εκλογικό σώμα, το οποίο είναι δυνατόν να προσδιοριστεί ποσοτικά. Θα αρκεστούμε, μόνο, στην παράθεση του εξής γεγονότος: το άθροισμα των αποτελεσμάτων Μούρτζη και Γκότση στον πρώτο γύρο του 2002 ήταν 4.255 ψήφοι, το αποτέλεσμα Γρηγορόπουλου φέτος ήταν 2.855. Διαφορά 1400 ψήφοι. Η διαφορά μεταξύ του αριθμού των ψηφισάντων του 2002 και του 2010 είναι 1220 άνθρωποι. Χωρίς να παραγνωρίζουμε ότι η ταυτοποίηση της εκλογικής προτίμησης των ανθρώπων που απείχαν είναι δύσκολη χωρίς περαιτέρω έρευνα, η απουσία του κ. Μούρτζη από την εκλογική μάχη κάνει πιο πιθανή την αυξημένη αποχή από ανθρώπους που ανήκουν στο συγκεκριμένο φάσμα του εκλογικού σώματος.
Είναι προφανές ότι αναδεικνύεται στην Αίγινα μια ξεκάθαρη διχοτόμηση των ψηφοφόρων με κοινωνικά, ιδεολογικά, τοπικά και ταξικά χαρακτηριστικά, η οποία χρήζει περαιτέρω έρευνας.
Κάποιοι έλλειπαν.
Για το τέλος, κρατάμε το πιο ιδιαίτερο, τουλάχιστον εξετάζοντας από μια ευρύτερη πολιτική σκοπιά τα αποτελέσματα, στοιχείο των εκλογών: την αποχή. Διότι στην περίπτωση αρκετών από εμάς (των Αιγινητών αλλά και των Ελλήνων, γενικότερα) τα συμπεράσματα βγαίνουν από όσα δεν ψηφίσαμε τελικά. Και πολύ απλά, μεγάλος νικητής στις αυτοδιοικητικές εκλογές της Αίγινας για το 2010 είναι η αποχή. Λαμβάνοντας υπ' όψιν τα ποσοστά της στον 1ο γύρο των εκλογών, θα μπορούσε άνετα να είναι ο ένας από τους δύο αντιπάλους των επαναληπτικών εκλογών της 14ης Νοέμβρη, καθώς με 34% βγαίνει μακράν πρώτη σε ποσοστό προτίμησης επί των εγγεγραμμένων. Τέσσερις χιλιάδες πεντακόσιοι (4.544) ψηφοφόροι αγνόησαν επιδεικτικά τις κάλπες που στήθηκαν και ο αριθμός τους αυξήθηκε κατά σχεδόν 1100 άτομα κατά την επαναληπτική ψηφοφορία. Ένας αριθμός, δε, που είχε ήδη διευρυνθεί κατά σχεδόν 1000 ψήφους από τον πρώτο γύρο των Δημοτικών εκλογών του 2006.
Οπότε, βρεθήκαμε μόλις 7.877 Αιγινήτες να ψηφίζουμε για τον Δήμαρχο της επιλογής μας στις 14 του Νοέμβρη. Ποσοστό 58% επί των εγγεγραμμένων. Αν, δε, αφαιρέσουμε και τα άκυρα και τα λευκά που βρέθηκαν στις κάλπες την δεύτερη Κυριακή, τότε μας μένει 54% των εγγεγραμμένων οι οποίοι επέλεξαν έναν από τους δύο υποψηφίους για Δήμαρχο· ένας στους δύο πολίτες.
Ποια Δημοκρατία θέλουμε τελικά;
χωρίς να φταίνε απαραίτητα οι ίδιοι, οι Δήμαρχοι μας εκλέγονται πάντα με ποσοστό μικρότερο του 35% των εγγεγραμμένων...
Αντί επιλόγου, επιτρέψτε μας μια ελαφριά δόση νουθεσίας. Λένε, ότι τους κακούς κυβερνήτες εκλέγουν οι καλοί πολίτες που δεν μπαίνουν στον κόπο να δηλώσουν την προτίμησή τους μέσω της ψήφου. Όσοι απέχουν από τις κάλπες, το κάνουν για να δηλώσουν την απογοήτευσή τους από το σύστημα, από τα πρόσωπα που κυριαρχούν, από τα αποτελέσματα ,από, από, από.... Μα όχι, λάθος κάνουμε! Δεν δηλώνουν τίποτα στην πραγματικότητα. Η ερμηνεία της αποχής, της δήλωσής τους, βρίσκεται αποκλειστικά και μόνο στα χέρια των κυβερνώντων. Κυβερνώντων που ούτε επέλεξαν, ούτε αποδοκίμασαν. Ήταν απλά απόντες όταν λαμβάνονταν οι αποφάσεις. Για όσους διαφωνούν, με όλες τις επιλογές εξάλλου, υπάρχει πάντα το λευκό και η δυνατότητα να γράψουν πάνω του την άποψή τους... Η αποχή μπορεί να ήταν η νικήτρια των εκλογών, αλλά δυστυχώς, δεν έχει φωνή.
