«Σμιλεύοντας». Τα εγκαίνια της διατομικής έκθεσης, με τα ζωγραφικά έργα της Στρατηγούλας Γιαννικοπούλου και τα λίθινα γλυπτά του Παναγιώτη Μαρίνη.
Το βράδυ της Τετάρτης 12 Αυγούστου, πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της διατομικής έκθεσης «Σμιλεύοντας» στο Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο.
Μετά την παρουσίασή της στο αίθριο και το καφέ του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου στην Αθήνα (με τη φροντίδα της Αιμιλίας Κουγιά), η έκθεση «άνοιξε πανιά» για την Αίγινα. Ενταγμένη στο πρόγραμμα του 17ου Aegina Fistiki Fest και σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Αίγινας, η έκθεση φέρνει σε δημιουργικό διάλογο τα ζωγραφικά έργα της Στρατηγούλας Γιαννικοπούλου και τα λίθινα γλυπτά του Παναγιώτη Μαρίνη, υπό την επιμελητική φροντίδα της αρχαιολόγου και ιστορικού τέχνης Ίριδος Κρητικού.

Την εκδήλωση προλόγισε ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του 17ου Aegina Fistiki Fest, κ. Μιχάλης Σπυριδάκης, καλωσορίζοντας την έκθεση στο νησί:
Μιχάλης Σπυριδάκης: "Νιώθω μεγάλη χαρά που αυτή η έκθεση αποτελεί μέρος της φετινής μας διοργάνωσης.»
«Υποδεχόμαστε με μεγάλη χαρά στο Λαογραφικό Μουσείο του Δήμου Αίγινας την κίνηση της έκθεσης “Σμιλεύοντας” της κυρίας Στρατηγούλας Γιαννικοπούλου και του κύριου Παναγιώτη Μαρίνη. Η πέτρα και τα εργαλεία είναι στον πυρήνα αυτής της έκθεσης, όπου δύο καλλιτέχνες με διαφορετικούς δρόμους συναντήθηκαν μέσα από τη γλυπτική και τη ζωγραφική, θυμίζοντάς μας ότι πίσω από κάθε εργαλείο υπάρχουν άνθρωποι, κόπος και δημιουργία. Νιώθω μεγάλη χαρά που αυτή η έκθεση αποτελεί μέρος της φετινής μας διοργάνωσης.»

Ίρις Κρητικού: «Το εργαλείο είναι μια διαχρονία — ένα τάμα δημιουργίας»
Η επιμελήτρια της έκθεσης Ίρις Κρητικού υπογράμμισε τη βαθιά, σχεδόν ιερή αυτοτέλεια των εργαλείων, συνδέοντας την παρούσα έκθεση με την πολυετή της έρευνα γύρω από τη δυναμική των τεχνουργημάτων:
«Ο Παναγιώτης κι εγώ έχουμε μια σχέση πάρα πολλών χρόνων. Κάποια στιγμή τόλμησα να τον πάρω από το χέρι και να πω ότι αυτά τα έργα αξίζει να μπουν σε γκαλερί και σε μουσεία. Τα εργαλεία του τα είδα για πρώτη φορά όταν κάναμε μια έκθεση στο Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας... Εκστασιάστηκα. Μου είπε: “Έχω αναγκαστεί να επινοήσω εργαλεία για να μπορέσω να λαξεύσω αυτές τις πέτρες. Γιατί το εργαλείο αυτό να μην έχει μια δική του χωριστή ιερή ύπαρξη;”»

Παναγιώτης Μαρίνης: Η προσωπική διαδρομή και η ιστορία των Αιγινιτών πετράδων
Ο Αιγινίτης αυτοδίδακτος γλύπτης Παναγιώτης Μαρίνης, συνεχιστής της μεγάλης τοπικής παράδοσης, μοιράστηκε με το κοινό την αυθεντική, σχεδόν τυχαία αφετηρία της εικαστικής του διαδρομής, καθώς και τον σεβασμό του για τον μόχθο των παλιών τεχνιτών:

«Κάποια στιγμή είχαμε πάει με τον φίλο μου τον Σούλη στο βουνό, σκύβει, παίρνει μια πέτρα και μου λέει: “Κοίταξε, ένα ωραίο πρόσωπο”. Εγώ δεν έβλεπα πρόσωπο... Κάποια στιγμή λέω “κάτι πρέπει να φτιάξω” και έφτιαξα ένα μαχαιράκι. Κανένας δεν πίστεψε ότι το έφτιαξα εγώ — ούτε κι εγώ ο ίδιος! Από τότε συνέχισα με ένα κομμάτι ξύλο, μια πέτρα που μου πήγαινε στο μυαλό. Όλα αυτά τα εργαλεία είναι φτιαγμένα από κλεμμένο χρόνο.»

Ο κ. Μαρίνης αναφέρθηκε επίσης στην τεράστια ιστορική κληρονομιά της Αίγινας ως λατομείου της αρχαιότητας:
«Η Αίγινα ήταν ολόκληρη ένα λατομείο. Για να φτιαχτούν ο Ναός της Αφαίας, ο Ναός του Απόλλωνα, το αρχαίο τείχος, έγινε εξόρυξη εκατομμυρίων κυβικών πέτρας... Σήμερα παινευόμαστε για όσα φτιάχνουμε, αλλά εκείνα τα πράγματα ήταν αδιανόητα. Οι παλιοί κτίστες έκαναν μια επίπονη δουλειά. Θυμάμαι μια ιστορία όπου ένας νέος χτίστης πήγε να ζητήσει μια κοπελιά κι όταν ο πατέρας τον ρώτησε τι δουλειά κάνει, εκείνος απάντησε περήφανα ότι είναι “λιθοεφαρμοστής”!»

Στρατηγούλα Γιαννικοπούλου: Αρκαδικές ρίζες και η μνήμη της πέτρας
Η Στρατηγούλα Γιαννικοπούλου, με καταγωγή από τα ξακουστά Λαγκάδια Αρκαδίας, μεταφέρει στα έργα της τη βιωματική σχέση με τα εργαλεία των προγόνων της. Ζωγραφίζοντας με μολύβι και εξαιρετική σχεδιαστική ακρίβεια τα τοπικά χειροποίητα εργαλεία του 19ου και 20ού αιώνα, η ίδια σημειώνει:
«Παιδικά καλοκαίρια ανάμεσα σε βράχια και ιστορίες κτιστάδων, με την πέτρα να σημαδεύει τη ζωή σου και σταθερά να επανέρχεται στα έργα σου.»
Τα μαυρόασπρα πορτραίτα των εργαλείων της λειτουργούν ως σιωπηλά αναθήματα μνήμης για τους μαστόρους που «έστυψαν την πέτρα» για να χτίσουν γεφύρια, αρχοντικά και εκκλησιές που αντέχουν στον χρόνο.

Από την επιβίωση στην υψηλή αισθητική
Τα εργαλεία πέτρας αποτελούν τον αρχαιότερο τύπο τεχνουργήματος που κατασκεύασε ο άνθρωπος ήδη από την Παλαιολιθική εποχή. Υπήρξαν το κύριο μέσο επιβίωσής του, αλλά και αντικείμενα που τον συνόδευαν συμβολικά ως ταφικά κτερίσματα.

Στην έκθεση «Σμιλεύοντας», τα εργαλεία μεταμορφώνονται από χρηστικά αντικείμενα σε αυτοτελή εικαστικά έργα υψηλής αισθητικής. Μετατρέπονται σε «τάματα μόχθου» και σιωπηλές προσευχές, αποτυπώνοντας τη διαχρονική ανάγκη του ανθρώπου για δημιουργία, τέχνη και ομορφιά.

Συνδέοντας τους δύο δημιουργούς, η κ. Κρητικού πρόσθεσε:
«Είχα την ιδέα να βάλω τα εργαλεία των δύο αυτών ανθρώπων μαζί. Του μεν Παναγιώτη έρχονται από την ελληνική προϊστορία, ενώ της Στρατηγούλας είναι λαϊκά εργαλεία, των παππούδων της από τα Λαγκάδια. Τελικά το εργαλείο είναι μια διαχρονία. Μιλά για το ότι δεν υπάρχει έργο και ομορφιά χωρίς το εργαλείο. Δείτε τα σαν τάματα, σαν μικρές προσευχές για τη δημιουργία του ανθρώπου.»

Ένας διαχρονικός διάλογος χειρωναξίας
Όπως σημειώνει η επιμελήτρια Ίρις Κρητικού, η συνύπαρξη των δύο καλλιτεχνών συνθέτει μια μοναδική γέφυρα:
Τα εργαλεία του Παναγιώτη Μαρίνη φέρνουν την αύρα της ελληνικής προϊστορίας.
Τα σχεδιαστικά έργα της Στρατηγούλας Γιαννικοπούλου εκφράζουν τη νεοελληνική λαϊκή παράδοση και την αυθεντική χειρωναξία.

Στρατηγούλα Γιαννικοπούλου: Αρκαδική μνήμη σχεδιασμένη με μολύβι
Με καταγωγή από τα ιστορικά Λαγκάδια Αρκαδίας —έναν τόπο συνδεδεμένο με την ξακουστή παράδοση των τρανών πετράδων—, η Στρατηγούλα Γιαννικοπούλου μεγάλωσε ανάμεσα σε βράχια, ιστορίες κτιστάδων και τους επαναληπτικούς ήχους της πέτρας.
Στη ζωγραφική της ενότητα, φιλοτεχνεί με μολύβι σε χαρτί και επίπονη σχεδιαστική ενδελέχεια τα πορτραίτα των χειροποίητων τοπικών εργαλείων του 19ου και 20ού αιώνα. Τα μαυρόασπρα, αφαιρετικά αλλά και πιστά στην ακρίβειά τους αναθήματα μνήμης, διασώζουν τη μακραίωνη χειρωνακτική παράδοση των Αρκάδων μαστόρων. Τιμούν τους ανθρώπους που έστυψαν την πέτρα για να χτίσουν μονοπάτια, γεφύρια, αρχοντικά, εκκλησιές και σχολεία που αντέχουν στον χρόνο.

Παναγιώτης Μαρίνης: Η πρωτογενής δύναμη της Αιγινίτικης πέτρας
Ο Αιγινίτης αυτοδίδακτος γλύπτης Παναγιώτης Μαρίνης, άξιος συνεχιστής της μεγάλης παράδοσης των πετράδων του νησιού του, είναι κυρίως γνωστός για τα αρχέγονα λίθινα προσωπεία του. Στη σειρά αυτή, στρέφει τη ματιά του στην ίδια την επίπονη διαδικασία της λάξευσης.
Δημιουργώντας από «κλεμμένο χρόνο» και ντόπια πετρώματα —βγαλμένα από το έδαφος και τα θαλασσινά βάθη της Αίγινας—, ο Μαρίνης κατασκευάζει πρωτότυπα λίθινα εργαλεία: σφυριά, καλέμια, αλφάδια, λεπίδες, τρυπάνια, αποξέστες και λόγχες. Τα γλυπτά αυτά σώματα, που συνομιλούν με την αρχαία ιστορία του νησιού και τα νταμάρια από όπου βγήκαν οι λίθοι για τον Ναό της Αφαίας και του Απόλλωνα, αποκτούν μια νέα, αυθύπαρκτη πολυτιμότητα.

Διάρκεια Έκθεσης: 12.08 – 20.09.2026
Ώρες Λειτουργίας: 10:30 – 13:00 & 19:00 – 21:00 (Τρίτη κλειστά).








