Η πλαζ της Αγίας Μαρίνας στην Αίγινα διατηρεί και το 2026 τη διεθνή διάκριση της «Γαλάζιας Σημαίας», παραμένοντας στον κατάλογο των βραβευμένων ακτών της χώρας.
Από το Ενημερωτικό Δελτίο, στο Aegina Portal Talk Radio
Η πανέμορφη παραλία του νησιού συγκαταλέγεται και φέτος στα σημεία που πληρούν τα αυστηρά κριτήρια ποιότητας, καθαριότητας, οργάνωσης, ασφάλειας και περιβαλλοντικής διαχείρισης του διεθνούς προγράμματος.
Οι βραβεύσεις ανακοινώθηκαν από την Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, η οποία αποτελεί τον Εθνικό Χειριστή του Διεθνούς Προγράμματος «Γαλάζια Σημαία» στη χώρα μας. Η φετινή ανακοίνωση εντάσσεται στις επετειακές εκδηλώσεις για τα 75 χρόνια λειτουργίας της ΕΕΠΦ και τελεί υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στις 14 Μαΐου 2026 στο Ploes Floating Venue, παρουσία εκπροσώπων της πολιτείας, θεσμικών φορέων και στελεχών του τουριστικού κλάδου, αναδεικνύοντας τη σημασία του θεσμού για την εθνική τουριστική στρατηγική.
Η Ελλάδα διατήρησε και φέτος τη 2η θέση παγκοσμίως ανάμεσα σε 51 χώρες, με συνολικά 624 βραβευμένες ακτές. Παράλληλα, η χώρα μας συγκεντρώνει το 14% των βραβευμένων ακτών παγκοσμίως, παρουσιάζοντας σταθερή ανοδική πορεία τα τελευταία χρόνια.
Σε διεθνές επίπεδο, η Διεθνής Επιτροπή του προγράμματος βράβευσε συνολικά 4.378 ακτές, 747 μαρίνες και 158 τουριστικά σκάφη σε όλο τον κόσμο.
Κριτήρια του Προγράμματος Α. Καθαριότητα θάλασσας και ακτής «Εξαιρετική» ποιότητα των υδάτων κολύμβησης που επιβεβαιώνεται με δειγματοληπτικούς ελέγχους όπως ορίζεται από την ενωσιακή και εθνική νομοθεσία. Μη απόρριψη στην περιοχή βιομηχανικών και αστικών λυμάτων, χωρίς κατάλληλη επεξεργασία και καθαρισμό. Επαρκείς κάδοι απορριμμάτων, που να αδειάζονται σε τακτά διαστήματα καθώς και ειδικοί κάδοι ανακύκλωσης. Συνεχής, τακτικός καθαρισμός της ακτής από σκουπίδια, αποτσίγαρα κ.λπ. Β. Οργάνωση ακτής Συνεχής πληροφόρηση του κοινού για την ποιότητα των υδάτων κολύμβησης, με την ανάρτηση των επίσημων αποτελεσμάτων των μικροβιολογικών αναλύσεων στον υποχρεωτικό πίνακα ανακοινώσεων της κάθε ακτής. Σχέδια δράσης για την αντιμετώπιση τυχόν θαλάσσιας ρύπανσης εξ ατυχήματος, με άμεση ενημέρωση του κοινού. Απαγόρευση της κίνησης οχημάτων και μοτοποδηλάτων στην ακτή. Απαγόρευση της ελεύθερης κατασκήνωσης. Επαρκείς εγκαταστάσεις υγιεινής, με ελεγχόμενο σύστημα αποχέτευσης. Γ. Ασφάλεια επισκεπτών Παρουσία εκπαιδευμένων, πτυχιούχων ναυαγοσωστών σε υπηρεσία, σύμφωνα με τις διατάξεις του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και τη σχετική νομοθεσία, ή άμεση πρόσβαση σε τηλέφωνο για περίπτωση ανάγκης, σωστικά εφόδια και πρώτες βοήθειες. Προσβασιμότητα και παροχή υπηρεσιών για άτομα με ειδικές ανάγκες ή μειωμένη κινητικότητα (ΑΜΕΑ). Δ. Προστασία της φύσης και περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση Έντυπες πληροφορίες και οδηγίες συμπεριφοράς για την ακτή, καθώς και για περιοχές με ευαίσθητο φυσικό περιβάλλον, χλωρίδας και πανίδας, στον παράκτιο χώρο. Οργάνωση δραστηριοτήτων από τον διαχειριστή της ακτής, που να επιβεβαιώνουν και να υλοποιούν το ενδιαφέρον του για το φυσικό περιβάλλον της ακτής και την ανάγκη προστασίας του. Υλοποίηση συγκεκριμένων δράσεων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τους επισκέπτες της ακτής.
Έναν νέο «σταθμό» παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα απέκτησε σχολική μονάδα του ΕΠΑΛ Αίγινας, στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής δράσης «Πράσινο ΕΠΑ.Λ. – Κατασκευάζω ένα πιο βιώσιμο σχολείο».
Συγκεκριμένα, στο σχολικό κτίριο εγκαταστάθηκε αισθητήρας μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ο οποίος εντάσσεται στο πανελλαδικό δίκτυο της ερευνητικής υποδομής ΠΑΝΑΚΕΙΑ, που αναπτύσσει το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών μέσω του Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης.
Η πρωτοβουλία έχει στόχο την ευαισθητοποίηση τόσο των μαθητών, όσο και των πολιτών της Αίγινας σε ζητήματα που αφορούν την ποιότητα του αέρα και τις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη δημόσια υγεία.
Ένας χαμηλού κόστους αισθητήρας καταγράφει σε συνεχή βάση τις συγκεντρώσεις των λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων PM2.5, τα οποία αποτελούν βασικό δείκτη για την ποιότητα της ατμόσφαιρας. Τα συγκεκριμένα σωματίδια, λόγω του πολύ μικρού μεγέθους τους, μπορούν να παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στον αέρα και να διεισδύουν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα.
Τα δεδομένα αποστέλλονται αυτόματα στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και εμφανίζονται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο στην πλατφόρμα air-quality.gr, δίνοντας τη δυνατότητα συνεχούς παρακολούθησης των επιπέδων ρύπανσης.
Η Διεύθυνση του σχολείου εκφράζει τις ευχαριστίες της προς το ΙΕΠΒΑ και το ΕΑΑ για την παροχή και εγκατάσταση του αισθητήρα, καθώς και για τη συνεχή επιστημονική υποστήριξη. Παράλληλα, ευχαριστεί τους εκπαιδευτικούς Χρόνη Α., Χατζηαλεξίου Λ. και Καλουσίδη Π. για τη συνεργασία τους στην εγκατάσταση του συστήματος.
Με ερώτηση προς την Υπουργό Πολιτισμού, βουλευτές της Νέας Αριστεράς εκφράζουν έντονη ανησυχία για τους χειρισμούς γύρω από το ιστορικό Καποδιστριακό Ορφανοτροφείο της Αίγινας και τη δρομολογούμενη δημιουργία «Μουσείου Φιστικιού» στους χώρους του και μάλιστα με μίσθωση σε ιδιώτη.
Από το Ενημερωτικό Δελτίο, στο Aegina Portal Talk Radio
Οι βουλευτές κάνουν λόγο για κίνδυνο αλλοίωσης της ιστορικής φυσιογνωμίας του εμβληματικού κτηρίου, το οποίο έχει συνδεθεί με καθοριστικές στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας και προοριζόταν να λειτουργήσει ως Διαχρονικό Μουσείο Αίγινας, ενώ παράλληλα είχε προβλεφθεί η στέγαση της Δημόσιας Καποδιστριακής Βιβλιοθήκης.
Στην ερώτηση τίθενται σοβαρά ζητήματα διαφάνειας, νομιμότητας και θεσμικής διαδικασίας σχετικά με την παραχώρηση και την προωθούμενη εκμίσθωση χώρων του κτηρίου, με τους υπογράφοντες να ζητούν σαφείς απαντήσεις για το μέλλον και τη χρήση ενός από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της χώρας.
Ερώτηση
Προς την κα. Υπουργό Πολιτισμού
ΘέμαΗ Κυβέρνηση και η Περιφέρεια Αττικής οφείλουν να διαφυλάξουν πάνω από όλα την ιστορική φυσιογνωμία του Καποδιστριακού κτηρίου στην Αίγινα. Έντονο προβληματισμό προκαλεί η πρόταξη παραχώρησης και μίσθωσης σε ιδιώτες χώρων για την εγκατάσταση Μουσείου φιστικιού, κάτι που καμία σύνδεση δεν έχει με την ιστορία του κτηρίου.Το εξαιρετικά σπουδαίο τόσο από αρχιτεκτονική όσο και από ιστορική άποψη Καποδιστριακό κτήριο στην Αίγινα πρέπει, επιτέλους, να αποκτήσει ταυτότητα συνδεδεμένη με την ιστορία του ως Διαχρονικό Μουσείο Αίγινας.
Το κτηριακό συγκρότημα Ορφανοτροφείου/Φυλακών της Αίγινας έχει μακρά και πολυσήμαντη ιστορία. Κτίστηκε το 1828 από τον Ιωάννη Καποδίστρια και εγκαινιάστηκε ως Ορφανοτροφείο το 1829, φιλοξενώντας εκατοντάδες ορφανά παιδιά κυρίως οικογενειών της επανάστασης του 1821. Στην πορεία του χρόνου υπέστη κτηριακές μετατροπές και λειτούργησε διαδοχικά ως Σχολή Ευελπίδων, Λοιμοκαθαρτήριο, Φρενοκομείο, Στέγη για Κρήτες πρόσφυγες, Φυλακές για ποινικούς αλλά και για πολιτικούς κρατούμενους, αρκετοί εκ των οποίων μάλιστα τελικώς εκτελέστηκαν, μέχρι και για κρατούμενους αγωνιστές του αντιδικτατορικού αγώνα 1967-1974. Συνδέεται, επίσης, με τη για πρώτη φορά λειτουργία σε αυτό αλληλοδιδακτικών και επαγγελματικών σχολείων, όπως τυπογραφίας, ξυλουργικής, μεταλλουργίας και ραπτικής, προσφέροντας επαγγελματική κατάρτιση στους μαθητές. Σ’ αυτό στεγάστηκαν η (εξελιχθείσα σε Εθνική) Βιβλιοθήκη, το πρώτο Αρχαιολογικό Μουσείο και Σχολή Μουσικής. Πρόκειται για το πρώτο δημόσιο κτήριο της Ελλάδας με ιστορία και λειτουργίες εμβληματικές όχι μόνο για την Αίγινα αλλά και για ολόκληρη τη χώρα.
Επισημαίνεται ότι παρά τις δυνατότητες αυτού του κτηρίου, η Δημόσια Καποδιστριακή Βιβλιοθήκη Αίγινας στεγάζεται από το 1949 φιλοξενούμενη σε δύο μικρούς χώρους στο «Κυβερνείο», το οποίο εποπτεύεται από το Υπουργείο Παιδείας. Παράλληλα, από το 1992 έχει παραχωρηθεί στη Βιβλιοθήκη το «Εϋνάρδειο», που και αυτό πρέπει άμεσα να αποκατασταθεί, αν και ούτε αυτό επαρκεί για τη λειτουργία της Βιβλιοθήκης, της οποίας μεγάλος όγκος βιβλίων παραμένει αποθηκευμένος στο Δημοτικό Σχολείο Βαθέος, δηλαδή όχι σε δημόσια χρήση και υπό συνθήκες επισφαλείς.
Ωστόσο, αρχιτεκτονικός διαγωνισμός που πραγματοποιήθηκε το 1996-1998 οδήγησε σε πρόταση αποκατάστασης του κτηριακού συγκροτήματος Ορφανοτροφείου/Φυλακών ως Διαχρονικού Μουσείου και μέρος αυτού έχει αποκατασταθεί και δοθεί σε λειτουργία από το 2023, αλλά μόνο για εκθέσεις και εκδηλώσεις.
Ήδη - και σωστά - από τον Φεβρουάριο του 2022 εκδόθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, Γενική Διεύθυνση Αναστήλωσης Μουσείων και Τεχνικών Έργων, Διεύθυνση Μελετών και Εκτέλεσης Έργων Μουσείων, η με αριθμό πρωτοκόλλου 41651/02-02-2022 απόφαση για την έγκριση τροποποίησης κτηριολογικού προγράμματος στο Κτήριο του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου Αίγινας -Διαχρονικό Μουσείο Αίγινας-, με την οποία παραχωρήθηκε έκταση περίπου 680 τ.μ. στη Δημόσια Καποδιστριακή Βιβλιοθήκη, λαμβάνοντας υπόψη σχετικά έγγραφά της, προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες της.
Όμως στη συνέχεια και προ ολίγων μηνών, με τη με αριθμό πρωτοκόλλου 528798/14-11-2025 απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού, εγκρίθηκε η παραχώρηση στην Περιφέρεια Αττικής, μετά από αίτημά της τον Σεπτέμβριο 2025, χώρου στο υπόγειο του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου Αίγινας για τη δημιουργία «Μουσείου Φιστικιού Αίγινας». Πρόκειται για τους χώρους στη βορειοδυτική πλευρά του κτηρίου, επί των οδών Καποδιστρίου και Φανερωμένης, που ταυτίζονται με αυτούς που είχαν προηγουμένως παραχωρηθεί στη Βιβλιοθήκη, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα. Η απόφαση στηρίζεται μεν στη θετική, ομόφωνη γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου στις 11 Νοεμβρίου 2025, ουδείς υπεύθυνος όμως έχει διαβεβαιώσει ότι τα μέλη του Κ.Α.Σ ενημερώθηκαν με πλήρη και έγκυρο τρόπο σχετικά με τα πιο πάνω εκτεθέντα δεδομένα. Σε κάθε περίπτωση η Απόφαση αυτή του Υπουργείου Πολιτισμού (και του Κ.Α.Σ) είναι εμφανώς αντιφατική, ανισότιμη και εν πολλοίς αυθαίρετη ή τουλάχιστον πρωθύστερη, η δε νομιμότητά της ελέγχεται.
Το θέμα αρχικά έφερε στην επικαιρότητα το τοπικό μέσο «Aegina Portal» σε ραδιοφωνική εκπομπή στην οποία συμμετείχε μεταξύ άλλων ο Δήμαρχος της Αίγινας και ο Πρόεδρος της Δημόσιας Καποδιστριακής Βιβλιοθήκης που δήλωσαν ότι δεν υπήρξε επίσημη ενημέρωση για τη νέα παραχώρηση ούτε του Δημοτικού Συμβουλίου ούτε της Δημοτικής Αρχής αλλά και του Εφορευτικού Συμβουλίου της Βιβλιοθήκης.
Πρόσφατα, σύμφωνα με δημοσίευμα του ίδιου τοπικού μέσου, στην ειδική συνεδρίαση της Περιφέρειας Αττικής που πραγματοποιήθηκε 18 Μαρτίου 2026, τέθηκε Ερώτηση για το θέμα του Μουσείου Φιστικιού στο Καποδιστριακό Ορφανοτροφείο, αναφορικά με την ανησυχία της τοπικής κοινωνίας για τη χωροθέτηση του μουσείου σε ένα κτήριο που προοριζόταν για τη Δημόσια Βιβλιοθήκη και ταυτόχρονα ζητήθηκαν εγγυήσεις για τον δημόσιο χαρακτήρα του έργου.
Στην απάντησή του ο κ. Περιφερειάρχης ανέφερε ότι το έργο προχωρά υπό την εποπτεία του Υπουργείου Πολιτισμού και θα έχει αμιγώς δημόσιο χαρακτήρα, διαψεύδοντας «κάθε σενάριο περί ιδιωτικοποίησης». Ανακοίνωσε επίσης ότι εκπονούνται ήδη αρχιτεκτονικές και μουσειολογικές μελέτες, ενώ δήλωσε ανοιχτός στο ενδεχόμενο συστέγασης με τη Βιβλιοθήκη, εφόσον το επιτρέψουν οι τεχνικές προδιαγραφές του ιστορικού κτηρίου. Να υποθέσουμε ότι ο κ. Περιφερειάρχης δεν ήταν ενήμερος για τον νόμιμο προσδιορισμό της χρήσης του κτηρίου ήδη από τα προηγούμενα χρόνια; Όπως και να έχουν τα πράγματα το νομικό κενό και η νομική αυθαιρεσία είναι και τα δύο προφανή.
Σε επόμενη συνεδρίαση στις 30/4/2026 στην 19η συνεδρίαση της Περιφερειακής Επιτροπής, τέθηκε αιφνιδιαστικά προς συζήτηση και λήψη απόφασης το θέμα «Εκμίσθωση χώρου του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου Αίγινας, για τη δημιουργία «Μουσείου Φιστικιού Αίγινας» και καθορισμός των όρων Διακήρυξης φανερής πλειοδοτικής δημοπρασίας», που εστάλη κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή εκτός ημερήσιας διάταξης, και χωρίς την αναγκαία διαβούλευση. Εδώ προκύπτουν εύλογα ερωτήματα, όπως τόνισε σε δημόσια ανακοίνωσή του, διατυπωμένη δικαίως σε αυστηρό τόνο ο επικεφαλής της Μείζονος Μειοψηφίας του Περιφερειακού Συμβουλίου κ. Γιώργος Ιωακειμίδης, το κύρος και οι γνώσεις του οποίου περί τα αυτοδιοικητικά δεν αμφισβητούνται από κανέναν. Επισημαίνεται τέλος ότι η σχετική Απόφαση ελήφθη με ισχνή πλειοψηφία. Την καταψήφισαν σχεδόν όλες οι παρατάξεις αλλά και από την πλειοψηφία κατεγράφησαν σημαντικές απουσίες.
Τελικά, με την Απόφαση υπ΄ αριθμ. 634/2026, η Περιφερειακή Επιτροπή αποφάσισε, «Την εκμίσθωση, κατόπιν διεξαγωγής πλειοδοτικής, φανερής και προφορικής δημοπρασίας, των χώρων 0.06 έως και 0.12 του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου Αίγινας, όπως αυτοί εμφανίζονται στην από τον Ιούλιο 2023 κάτοψη ισογείου – υπογείου της Αρχιτεκτονικής Μελέτης Εφαρμογής του έργου «Αποκατάσταση του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου της Αίγινας – Γ΄ Φάση, συνολικού εμβαδού πεντακοσίων οκτώ τετραγωνικών μέτρων και εξήντα πέντε εκατοστών (508,65 τ.μ.) αποτελούμενοι από έναν ενιαίο χώρο με ανεξάρτητη είσοδο – έξοδο επί της οδού Φανερωμένης, με σκοπό τη δημιουργία και λειτουργία, από τον μισθωτή, «Μουσείου Φιστικιού Αίγινας»!!!
Επειδή, από την αμέσως προαναφερόμενη δήλωση του Περιφερειάρχη, προκύπτει αίρεση της απόφασης του ΥΠΠΟ με την οποία παραχωρήθηκαν συγκεκριμένοι χώροι του εν λόγω κτηρίου προς χρήση της Δημόσιας Καποδιστριακής Βιβλιοθήκης, καθ’ όσον, κατ’ ελάχιστον λεκτικά, έθεσε ζήτημα ενδεχόμενης συστέγασης των δύο χρήσεων, αλλά επιπλέον και κυρίως οι παραχωρηθέντες χώροι ταυτίζονται σε κάθε περίπτωση.
Επειδή, η αρχική απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού, με αριθμό πρωτοκόλλου 41651/02-02-2022, με την οποία παραχωρήθηκε έκταση περίπου 680 τ.μ στη Δημόσια Καποδιστριακή βιβλιοθήκη Αίγινας δεν έχει επίσημα ανακληθεί, (ούτε και πρέπει να ανακληθεί) ωστόσο η νεότερη φαίνεται να υπερισχύει, αδικαιολόγητα, αναιτιολόγητα και παράνομα, δημιουργώντας σοβαρό κενό στη λειτουργία της Βιβλιοθήκης αλλά και σοβαρό νομικό ζήτημα.
Επειδή, κατόπιν τούτων, η Διοίκηση της Δημόσιας Καποδιστριακής Βιβλιοθήκης, δεν γνωρίζει αν και ποιοι χώροι έχουν παραχωρηθεί σ’ αυτήν την ίδια, όπως δε φαίνεται, κινδυνεύει τελικά η Αίγινα να μείνει χωρίς Δημόσια βιβλιοθήκη στεγασμένη σύμφωνα με τις ανάγκες της και καλώς αναπτυγμένη.
Επειδή, πέραν της επιτακτικά αναγκαίας προτεραιότητας για την εγκεκριμένη ήδη στέγαση της Βιβλιοθήκης, προφανής επίσης προτεραιότητα χρήσης του ιστορικού Καποδιστριακού κτηρίου είναι αδιαμφισβήτητα τόσο η χρήση για σημαντικές εκδηλώσεις Ιστορικού Μορφωτικού και Πολιτιστικού περιεχομένου, όσο και η ανάδειξη της ιστορικής χρήσης του ως κτήριο Φυλακών.
Επειδή το κτηριακό συγκρότημα Ορφανοτροφείου/Φυλακών της Αίγινας αποτελεί κτήριο εμβληματικό και ιστορικό μνημείο, με πολύ σημαντική ιστορική διαδρομή χρήσεων που συνδέεται με την παλαιότερη και νεότερη πολιτιστική και πολιτική-κοινωνική κληρονομιά του νησιού και της χώρας.
Επειδή, οι αποφάσεις της Διοίκησης για να είναι νόμιμες χρήζουν εκ του νόμου επαρκούς αιτιολόγησης.
Επειδή, ακριβώς για τους παραπάνω λόγους, η χρήση του ιστορικού αυτού μνημείου θα πρέπει να είναι συμβατή με την ιστορική και πολιτιστική ταυτότητά του, οφείλεται δε να προβάλλεται ακέραια με ανάλογες χρήσεις σήμερα.
Επειδή, το κρίσιμο ζήτημα που συζητούν οι πολίτες της Αίγινας είναι η όλη μεθόδευση της εκχώρησης και η αδόκιμη διαμεσολάβηση της Περιφέρειας με αδιαφανείς διαδικασίες, όπως και το ότι το Υπουργείο Πολιτισμού χωρίς να έχει ένα συνολικό σχέδιο-μελέτη για το εμβληματικό κτήριο, παρ’ ότι έχει αποφασιστεί η δημιουργία Διαχρονικού Μουσείου Αίγινας, το τεμαχίζει και το μοιράζει κατά το δοκούν γεννώντας εύλογες ανησυχίες για το τι θα απομείνει εάν αλλοιωθεί ο ιστορικός χαρακτήρας του που κεντρικά πρέπει να θυμίζει την ιστορία της Αίγινας συνυφασμένη με την ιστορία της Ελλάδας.
Επειδή, είναι γεγονός ότι το φιστίκι αποτελεί τοπικό προϊόν μεγάλης παραγωγικής σημασίας συνδεόμενο με την οικονομία του νησιού και κανείς δεν θα ήταν από θέση αρχής αντίθετος με τη δημιουργία ειδικού Μουσείου με δημόσιο χαρακτήρα βέβαια και μετά από δημόσια διαβούλευση με τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας,
Ερωτάται η αρμόδια Υπουργός:
Άλλαξε και αν ναι για ποιους λόγους άλλαξε ο σχεδιασμός του Υπουργείου Πολιτισμού για την αρχική τροποποίηση του κτηριολογικού προγράμματος ως προς την παραχώρηση 680 τ.μ. στη Δημόσια Καποδιστριακή Βιβλιοθήκη Αίγινας και μάλιστα χωρίς ενημέρωση προς τη Δημοτική Αρχή, το Εφορευτικό Συμβούλιο και την τοπική κοινωνία και διαβούλευση μαζί τους; Και τελικά χωρίς τυπική νομοθετική ρύθμιση.
Κρίνεται ήσσονος σημασίας η αναβάθμιση της λειτουργίας της Δημόσιας Καποδιστριακής Βιβλιοθήκης Αίγινας;
Με ποια κριτήρια δρομολογούνται στο εμβληματικό κτήριο παρεμβάσεις που δεν έχουν σχέση με την ιστορία του;
Ποιος ο χαρακτήρας από άποψη νομική, διοικητική και χρηματοδοτική του εξαγγελθέντος Μουσείου Φιστικιού;
Γιατί δεν προκρίνεται η απόπειρα ανεύρεσης χώρου για τη στέγαση του Μουσείου, αλλά εκτοπίζεται η Βιβλιοθήκη ως αν ήταν ο “φτωχός συγγενής”;
Ποιο αποτύπωμα πολιτικής και θεσμικής συμπεριφοράς αφήνει μια τέτοια απόφαση, όταν μάλιστα συνδέεται με χρήσεις πολιτισμού;
Ποια εμπιστοσύνη εμπνέουν στους θεσμούς και τους πολίτες/σσες τέτοιες συμπεριφορές;
Πώς από το στάδιο των αρχιτεκτονικών και μουσειολογικών μελετών που ανακοίνωσε η Περιφέρεια Αττικής περνάμε αιφνιδιαστικά σε διαδικασία εκμίσθωσης, μεταφέροντας ουσιαστικά τη δημιουργία και λειτουργία ενός δημόσιου πολιτιστικού χώρου σε ιδιώτη;
Πώς απαντά στο κρίσιμο ζήτημα που συζητούν οι πολίτες της Αίγινας περί μεθόδευσης της εκχώρησης και της αδόκιμης διαμεσολάβησης της Περιφέρειας με αδιαφανείς διαδικασίες;
Οι ερωτώντες βουλευτές και οι ερωτώσες βουλεύτριες
Αναβλήθηκαν οι δύο συνεδριάσεις που είχαν οριστεί από το Προεδρείο για σήμερα 13 Μαΐου 2026. Πιο συγκεκριμένα δεν πραγματοποιήθηκαν λόγω έλλειψης απαρτίας η τακτική συνεδρίαση της Επιτροπής των Κληροδοτημάτων και η τακτική συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου.
Επίσης μετά από πρόταση του προέδρου κ. Φίλιππου Τζίτζη, δεν πραγματοποιήθηκε η ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας της δημοτικής αρχής για το δίμηνο Μαρτίου – Απριλίου 2026, καθώς ο δήμαρχος δεν προσήλθε στην συνεδρίαση.
Σημειώνεται ότι ο δήμαρχος κ. Γιάννης Ζορμπάς δεν προσήλθε στην συνεδρίαση, εξηγώντας τον λόγο σε επιστολή που διάβασε ο πρόεδρος κ. Φίλιππος Τζίτζης: "Σήμερα, κάτω από δύσκολες προσωπικές συνθήκες, δεν θα μπορέσω να παρευρεθώ στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου. Θέλω να ευχαριστήσω θερμά όλους όσους εξέφρασαν τη στήριξή τους και το ενδιαφέρον τους μετά την πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στην οικογενειακή μας επιχείρηση. Οι αρμόδιες υπηρεσίες εξετάζουν την υπόθεση και έχω απόλυτη εμπιστοσύνη στο έργο τους. Σας ευχαριστώ θερμά για την κατανόηση".
Ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου μετά την ανάγνωση του παρουσιολογίου διαπίστωσε την έλλειψη απαρτίας και έληξε τη διαδικασία και της Τακτικής Συνεδρίασης.
Τέλος, για την σημερινή συνεδρίαση υπήρχε κάλεσμα του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Αργοσαρωνικού για την υγεία, που συγκέντρωσε αρκετούς πολίτες που ήθελαν να συμμετάσχουν σε αυτή και να διαμαρτυρηθούν.
Featured
Μερικές δεκαετίες πριν, τότε που αρκετοί από τους κεντρικούς δρόμους της Αίγινας ήταν ακόμη χωματόδρομοι και που τα απογεύματα τα κορίτσια και τα αγόρια της γειτονιάς χάλαγαν τον κόσμο με τα παιχνίδια και τις φωνές τους, τότε που πέντε - έξι "Φλορέτες" αγκομαχούσαν στην ησυχία της παραλίας, λίγο πριν ο ήλιος πέσει στον ορίζοντα και γεμίσει την Κολόνα με βαθυκόκκινες ανταύγειες, εκεί, μέσα σε μια αυλή με μαντρότοιχο χτισμένο από πουρί κοπέλες με πολύχρωμα ρούχα και χαμογελαστά πρόσωπα αναζητούσαν το ριζικό τους.
Μια γιορτή ήταν εκείνες οι μέρες για το μικρόκοσμο της γειτονιάς μας. Μια γιορτή χαρούμενη αλλά και μυστηριακή, που ισορροπούσε στο τελετουργικό της και γινόταν τόσο απρόβλεπτη όσο απρόβλεπτοι ήταν οι άνθρωποι που συμμετείχαν σε αυτή. Οι κοπέλες και τα παλικάρια "χόρευαν" πάνω από τις φλόγες παραδομένοι σε ένα ιδιότυπο φλερτ, λίγο πριν ο γερο Παπαρδέλος ντυμένος μόνο με ένα σεντόνι, σαν "Διονυσιακή" φιγούρα αρχίσει τα πειράγματα.
Αυτό το έθιμο, τον "Κλίδονα" αναβίωσαν χθες οι κυρίες του Συλλόγου Γυναικών Αίγινας στην αυλή του εντευκτηρίου τους. Όλα έγιναν όπως ορίζει η παράδοση. Κάθε κυρία έριξε ένα αντικείμενο στο δοχείο με το αμίλητο νερό που ήταν σκεπασμένο με κόκκινο πανί και πριν βγουν τα "ριζικά" η κυρία Λίνα Μπόγρη - Πετρίτου μίλησε για το τον έθιμο. Το ηχητικό απόσπασμα που ακολουθεί, είναι για εμάς εδώ στο Aegina Portal ένα μικρός θησαυρός. Ευχαριστούμε το Σύλλογο Γυναικών Αίγινας και την κυρία Λίνα Μπόγρη - Πετρίτου που μας τον εμπιστεύτηκαν.
Featured
Aegina Portal, Λαογραφική Έρευνα
Γράφει η Μαρία Μαλτέζου
Ένα ηλιόλουστο μεσημέρι η κυρία Φωτεινή Γενίτσαρη μας υποδέχθηκε στο σπίτι στη Κυψέλη, μας μίλησε για την προσωπική της σχέση με το κοπανέλι και μας μύησε στην τέχνη του.
Η αφήγηση ξεκινάει και εμείς ακούγοντάς την ταξιδεύουμε πίσω στο 1956 όταν μικρό κοριτσάκι εκείνη, ζητούσε επίμονα να μάθει την τέχνη της πιο φημισμένης και ακριβής δαντέλας. Όμως τα χρονιά ήταν δύσκολα και η οικονομική κατάσταση της οικογένειας της δεν επέτρεπε περιττά έξοδα, οπότε και η αγορά των δύο βασικών εργαλείων για το κοπανέλι της ήταν απαγορευμένη. Τίποτα όμως δεν ήταν πιο δυνατό από την αγάπη και το πάθος της για δημιουργία. Αποφασίζει λοιπόν ότι για να κάνει τα πρώτα της βήματα πρέπει να αυτοσχεδιάσει: κόβει βέργες από το αμπέλι της οικογένειας της και με ένα μικρό μαξιλαράκι γεμάτο άχυρα ξεκινάει να δημιουργεί. Το πρώτο της έργο, μικρό αλλά πολύτιμο για εκείνη, μια σειρά «περαστό» μια μικρή δαντέλα που στόλιζε τις μαξιλαροθήκες, ήταν αρκετό να πείσει τη μητέρα της πως αξίζει ένα μεγαλύτερο «κουσουνί» και αυθεντικά ξύλινα κοπανέλια.
Σήμερα λοιπόν η κυρία Φωτεινή Γενίτσαρη είναι η δική μας δασκάλα και το πλέξιμο του κοπανελιού αρχίζει: Κάθεται στην καρεκλά και τοποθετεί πάνω στα πόδια της ένα κυλινδρικό μαξιλάρι το «κουσούνι», όπως λέγεται, το οποίο είναι γεμάτο με άχυρα. Τοποθετεί από πάνω ένα χοντρό χαρτόνι και στη συνέχεια στερεώνει πάνω του με καρφίτσες το πατρόν της δαντέλας, το οποίο είναι σχεδιασμένο σε ριζόχαρτο. Στη συνέχεια τοποθετεί καρφίτσες στο περίγραμμα του σχεδίου, οι κλωστές είναι δεμένες ανά 2, 4, ή 8 και στερεωμένες σε μία καρφίτσα στην αρχή του σχεδίου. Το μήκος τους βρίσκεται τυλιγμένο σε 18 με 20 ειδικά μακρόστενα ξυλάκια, σαν πασσάλους: τα κοπανέλια. Τα κοπανέλια είναι φτιαγμένα από ξύλο λεμονιάς. Η κυρία Φωτεινή μας λέει πως παλιότερα τα «κοπανέλια» ήταν από ξύλο ελιάς ή καρυδιάς και φτιάχνονταν στον τόρνο. Οι γυναίκες στην Αίγινα τα αγόραζαν συνήθως από τις φυλακές, που λειτουργούσαν τότε στο νησί . Όμως, όπως εκείνη υποστηρίζει τα μικρά κοπανέλια από ξύλο λεμονιάς λόγω του βάρους τους είναι καλυτέρα για τη δημιουργία της δαντέλας. Κρατώντας στα χέρια της τα μακρόστενα αυτά ξυλάκια αρχίζει το πλέξιμο του κοπανελιού . Ο ρυθμικός κτύπος που ακούγεται από αυτά έδωσε το όνομα του στην δαντέλα.
Η αξία ενός έργου από κοπανέλι στην πραγματικότητα δεν μπορεί να έχει τίμημα. Το συναισθηματικό δέσιμο του δημιουργού με το έργο του καταλήγει τόσο ισχυρό ώστε να μην μπορεί να αντιπροσωπευτεί από οποιοδήποτε ποσό. Αυτή ήταν άλλωστε και η απάντηση της όταν τη ρωτήσαμε σχετικά με τις τιμές των έργων της: « Πολλές φορές ένα τραπεζομάντιλο από κοπανέλι μπορεί να πλέκεται μήνες, μπορεί και κάτι παραπάνω από χρόνο, έτσι λοιπόν μου είναι δύσκολο να το παραδώσω ανεξάρτητα από τα χρήματα που θα πάρω».
Για να μυηθεί κάποιος στην τέχνη του κοπανελιού θα πρέπει να έχει αρκετή υπομονή και αγάπη για το τελικό αποτέλεσμα, διότι χρειάζονται λεπτές και μεθοδικές κινήσεις, αρκετές ώρες ή μέρες δουλειάς μέχρι την ολοκλήρωση του έργου.
Τα έργα από κοπανέλι λόγο της ιδιαιτερότητας της κατασκευής τους, αλλά και του ιδιαιτέρου αισθητικού αποτελέσματος που προσφέρουν αποστέλλουν κατά κοινή αποδοχή εξαιρετικά έργα λαϊκής τέχνης με φήμη που απλώνεται πλέον ανά τον κόσμο. Το τμήμα για την εκμάθηση της τέχνης που λειτουργεί από το Μορφωτικό Σύλλογο Αίγινας, αποτελεί έναν δυναμικό πυρήνα για τη μετάδοση της συγκεκριμένης τεχνικής στις νεότερες γενιές.
Ευχαριστούμε πολύ την κυρία Φωτεινή Γενίτσαρη και την κυρία Ανθή Τζίτζη για την ευγενική φιλοξενία τους και για τον χρόνο που μας διέθεσαν.
Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί το πρώτο μέρος από τη μελέτη του θεολόγου - εκπαιδευτικού Γεωργίου Μπήτρου με τίτλο: "Το παραδοσιακό αγροτικό σπίτι της Αίγινας και η οικιακή οικονομία. Καλλιέργειες και διατροφή."
"Αναφερόμενος όμως στους προγόνους μας, θυμήθηκα εικόνες από τα παιδικά μου καλοκαίρια εκεί ψηλά στην Κυψέλη στους πρόποδες της Δραγουνέρας, στο παλιό σπίτι του παππού και της γιαγιάς. Εικόνες από τα υπόγειο του σπιτιού που σαν τους κλέφτες κατεβαίναμε με την αδελφή μου, για να παίξουμε και να εξερευνήσουμε γωνιές με άγνωστα αντικείμενα για μας τότε, παλιά, σκονισμένα και παρατημένα. Σε ένα υπόγειο σκοτεινό, γεμάτο αράχνες, εγκαταλελειμμένο γεμάτο άχρηστα πράγματα πλέον που κάποτε όμως ήταν σε χρήση, είχαν ζωή, ήταν η ζωή του σπιτιού.
Δεν θα μπορούσα όμως να σας προσφέρω αυτό το ταξίδι χωρίς τη βοήθεια του πατέρα μου, ο οποίος ξεσκόνισε και ξε-αράχνιασε με την μνήμη του όλα αυτά τα αντικείμενα, τα οποία ως παιδί και εκείνος είχε αγγίξει με άλλα είχε δουλέψει και γενικά γνώριζε αυτό το χώρο σπιθαμή προς σπιθαμή.
Ο παππούς πέθανε το 1966 και από τότε τα εργαλεία, τα σύνεργα του, απέμειναν εκεί. Αργότερα η γιαγιά τα χάρισε σε κάποιους γείτονες. Ο μπάρμπα – Γιώργης στα νιάτα του ήταν ναυτικό. Πήγαινε με τα σφουγγαράδικα στην Ιταλία στις ακτές της Βορείου Αφρικής αλλά δεν βούταγε, κράταγε το κολαούζο. Όταν λοιπόν στα ανοιχτά της Ιταλίας πέρασε μια μέρα από κοντά τους ένα μεγάλο ποστάλι της εποχής εκείνης (μεγάλο επιβατηγό πλοίο) ο παππούς το θαύμαζε και έλεγε και ξαναέλεγε: «πω πω τι κάραβος είναι αυτός». Ε δεν ήθελε και πολύ, από αυτή τη φράση ο παππούς απέκτησε και το παρατσούκλι του. Τον είπαν «Καραβό». Ο μπάρμπα – Γιώργης ο Καραβός λοιπόν όταν γύριζε τέλη Σεπτέμβρη αρχές Οκτώβρη στην Αίγινα, εποχή που γύριζαν όλα τα σφουγγαράδικα, ασχολείτο με τα χωράφια του. Και δόξα τω Θεώ είχε αρκετά.
Στο υπόγειο του σπιτιού αποθήκευε ότι του χάριζε η γη του. Ότι μάζευε με τα χέρια του. Το καρπό του κόπου και του μόχθου μιας χρονιάς. Γιατί τα χρόνια πέρασαν δεν πήγαινε πλέον με τα σφουγγαράδικα, και η κύρια ασχολία του ήταν πλέον τα χωράφια και τα ζώα του. Στο υπόγειο αυτό λοιπόν φυλάσσονταν τα προϊόντα -τα γεννήματα- της χρονιάς, οι καρποί και ότι ακόμα έπρεπε να φυλαχθεί για να βγει ο χειμώνας. Τα χρόνια ήταν δύσκολα, υπήρχε φτώχια, πέρασαν και πείνα με την κατοχή, έπρεπε να γίνεται σωστή διαχείριση. Το υπόγειο με τόσα πράγματα ήταν ένας μικρός παράδεισος και δροσερό όπως ήταν διατηρούσε σε καλή κατάσταση τα τρόφιμα.
Από τα πρώτα αντικείμενα που θυμάμαι έντονα είναι σε μια γωνιά ένας σκονισμένος γεμάτος αράχνες αργαλειός. Μετά έμαθα από τον πατέρα μου ότι με αυτό έφτιαχναν κουρελούδες. Από κοντά τα εργαλεία του παππού με τα οποία δούλευε τη γη. Τα φρόντιζε τα είχε πάντα καθαρά και σε καλή κατάσταση. Μιλάμε για τη τσάπα, τον κασμά, την αξίνα, το τσεκούρι, το θρινάκι, το ινί, τις πλάνες, το ξυλοφάι, τα πριόνια κ.αλ.
Στην άλλη γωνιά δύο μεγάλα ξύλινα βαρέλια. Εκεί έμπαινε ο μούστος. Ο μούστος προερχόταν από τα αμπέλια του παππού στο Βαθυπόταμο και στη Μπαμπατσέα, αλλά και από τα γύρω από το σπίτι μικρά αμπελάκια. Τα σταφύλια τα πατούσε σε πατητήρια γειτόνων και φίλων. Ο μούστος θα έδινε το κρασί της χρονιάς. Όμως η νοικοκυρά θα κράταγε και από αυτόν θα έφτιαχνε καταρχήν τη μουσταλευριά, τα μουστοκούλουρα, το πετιμέζι, την πετιμεζόπιτα (κυρίως στις σαρακοστές). Επίσης από τα τσάμπουρα θα έφτιαχνες και λίγο τσίπουρο.
Δίπλα στα κρασοβάρελα υπήρχαν τέσσερα πιθάρια με λάδι. Οι ελιές στο Βαθυπόταμο και στους Αγίους έδιναν το λάδι της χρονιάς, αν βέβαια η χρονιά ήταν καλή. Τα πιθάρια μεγάλου σχήματος αλλά και κάποια μικρότερα τα αγόραζαν. Ήτα έφερναν από τον Πειραιά ή από τα εργαστήρια του Μεσαγρού ή του Παντελή του Κουλικούρδη στους Αγίους. Οι ελιές φυλάσσονταν σε κιούπια. Από αυτά τα εργαστήρια, το κάθε Αιγινήτικο σπιτικό αγόραζε τη μεγάλη στάμνα για το νερό, υπήρχε επίσης το μικρότερο σταμνί – η κανάτα – και το κανατάκι που έβαζαν νερό και το έπαιρναν μαζί τους στο αμπέλι ή στα άλλα χωράφια.
Σε δύο μεγάλα κασόνια φυλασσόταν το κριθάρι και το σιτάρι τα οποία είχε σπείρει και θερίσει στα γύρω χωράφια. Το σιτάρι και το κριθάρι το αλώνιζε στο γειτονικό αλώνι με γαϊδουράκι. Αυτά έδιναν το ψωμί. Για αυτό μέσα στο κατώι υπήρχε η πινακωτή, το πλαστήρι πάνω στο οποίο ζύμωναν και άνοιγαν φύλλο.
Σε κάποια κοφίνια παραδίπλα βρισκόταν οι βίκος και τα αράκια. Στο τοίχο κρεμασμένες πλεξούδες με σκόρδο και τα κρεμμύδια. Σε άλλα κασόνια οι πατάτες, τα λεμόνια, τα μύγδαλα, το καλαμπόκι. Σε μικρά κιούπια τα ξερά σύκα για το χειμώνα που η γιαγιά τα είχε ζεματίσει και τα είχε γεμίσει με μια καρδία (αμύγδαλο).
Από τα πατερά κρέμονταν οι τάβλες πάνω στις οποίες έβαζαν τα τυριά. Στο σημείο αυτό να αναφέρουμε ότι ελλείψει ψυγείου, τα τρόφιμα διατηρούνταν στο υπόγειο όπου ήταν δροσερό ή μέσα στο σπίτι στο φανάρι που κρεμόταν από τα πατερά ή μέσα στην παλεθούρα (σκαφτό ντουλαπάκι μέσα στον τοίχο).
Μιλήσαμε όμως για το τυρί. Κάθε σπιτικό είχε τα ζώα του. Τα σπιτάκια για τα ζώα, το κοτέτσι ή το σπιτάκι για την κατσίκα και την προβατίνα ήταν πολύ κοντά στο σπίτι σχεδόν στην αυλή του. Από αυτά τα ζώα έπαιρναν το γάλα, το οποίο όταν περίσσευε η νοικοκυρά το πουλούσε. Λέμε όταν περίσσευε γιατί από αυτό το γάλα έπιναν, έφτιαχναν τυρί, μυζήθρα, τσίγαρα, γερεμέζι, γαλόπιτα, άιντε και κάποιο γαλακτομπούρεκο της Τυρινής.
Σε ένα καλάθι υπήρχαν τα αυγά, τα οποία πουλούσαν κυρίως. Οι κότες ήταν πολύτιμες σε κάθε σπιτικό, γιατί εκτός από τα αυγά, τις καλές μέρες έδιναν και το κρέας.
Και όταν τα πράγματα ήταν πολύ επίσημα, μπορεί να έσφαζαν και τον κόκορα, τον οποίο τον έκαναν σούπα. Μάλιστα έλεγαν καθώς έβραζε: «Ξέρει αυτός τραγούδια», γιατί η σούπα τράβαγε κρασί και το κρασί έφερνε ευφημία τραγούδι – χορό – γλέντι.
Η αγροτική παραγωγή συμπληρωνόταν με τα προϊόντα που έβγαζε το μποστάνι. Όπως ντομάτες, πατάτες, κολοκύθια, μελιτζάνες, ατζούρια, μαρούλια, κρεμμύδια, κουνουπίδια, κουκιά, καλαμπόκι, αλλά και με ότι απέδιδαν τα δένδρα όπως ελιές, σύκα, αμύγδαλα, σταφύλια, βερίκοκα, ρόδια, αχλάδια. Ίσως φανεί παράξενο, αλλά εάν μέσα στα χωράφια υπήρχε χαρουπιά δεν θεωρείτο άχρηστη. Πέρα από τον πλούσιο ίσκιο που εξασφάλιζε πρόσφερε τα χαρούπια της από τα οποία έβγαζαν το χαρουπάλευρο και το χαρουπόμελο."
Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί το δεύτερο μέρος από τη μελέτη του θεολόγου - εκπαιδευτικού Γεωργίου Μπήτρου με τίτλο: "Το παραδοσιακό αγροτικό σπίτι της Αίγινας και η οικιακή οικονομία. Καλλιέργειες και διατροφή."
Η διατροφή εκείνα τα χρόνια καθοριζόταν εν πολλοίς από τα προϊόντα που αναφέραμε. Από όσα έδινε το χωράφι και από την μικρή οικιακή κτηνοτροφία και πτηνοτροφία. Το κρέας αν υπήρχε (έσφαζαν ζώο ή αγόραζαν) προοριζόταν για 2 ή 3 φορές το χρόνο. Το τραπέζι ήταν λιτό, οι εποχές δύσκολες και πολλά από τα προϊόντα πωλούνταν, ώστε με τα λιγοστά χρήματα να καλυφθούν άλλες ανάγκες. Αν λοιπόν η παραγωγή ήταν καλή, πουλούσαν λάδι, κρασί, σιτάρι, αβγά, σύκα, σταφύλια, βερίκοκα, αμύγδαλα και καμιά κότα ή κόκορα.
Ένα συνηθισμένο αγροτικό σπίτι της παλιάς Αίγινας ήταν χτισμένο με βάση τις ασχολίες και τις ανάγκες των ανθρώπων του. Όλα τα δωμάτια ήταν στη σειρά, το ένα δίπλα στο άλλο. Το σπίτι ήταν προφυλαγμένο από το βοριά, γι’ αυτό όλες οι πόρτες του κοίταγαν προς το νοτιά. Η κουζίνα ήταν μικρή, ακολουθούσε το μεγάλο υπνοδωμάτιο. Κατόπιν υπήρχαν σε κατώτερο επίπεδο οι βοηθητικοί χώροι όπου αποθηκεύονταν τα εργαλεία και τα προϊόντα του σπιτιού.
Ακολουθούσε η σάλα, η οποία ήταν υπερυψωμένη. Η πρόσβαση στη σάλα γινόταν μόνο εξωτερικά με πέτρινη σκάλα. Ήταν ένα δωμάτιο κλειστό, ξεκομμένο από την υπόλοιπη ζωή του σπιτιού, το πιο επίσημο που προοριζόταν για γιορτές, για ειδικές περιστάσεις (αρραβώνες, γάμους, - τότε οι γάμοι γίνονταν στα σπίτια) ή για φιλοξενία κάποιων επισκεπτών. Απαραίτητα στην αυλή του ήταν το πηγάδι – η ανάγκη του νερού ήταν επιτακτική – η βρυσούλα για το πλύσιμο των χεριών και του προσώπου, το φουρνάκι, όπου η νοικοκυρά θα έψηνε το ψωμί, τα φαγητά και κάποιο γλυκό, το πάτημα (όχι σε όλα τα σπίτια) και σε μικρή απόσταση το αλώνι. Έξω από το σπίτι του παππού υπήρχε ένα αλώνι όπου το μοιράζονταν τρεις οικογένειες, του παππού, του Ν. Μούρτζη και του Σ. Μπήτρου. Στην αυλή υπήρχε το κοτέτσι και τα σπιτάκια για την κατσίκα, τη προβατίνα και τα άλλα οικόσιτα ζώα.
Τέτοια νοικοκυρόσπιτα – αγροτόσπιτα ήταν πολλά στην Αίγινα, ιδίως στις αγροτικές περιοχές όπως στην Κυψέλη, στο Μεσαγρό, στο Βαθύ και στις υπόλοιπες περιοχές και χωριά σε μικρότερη κλίμακα.
Θα ήταν άδικο να μην αναφέρουμε για την Κυψέλη τους μεγάλους νοικοκυραίους:
Το Δημήτρη Χατζόπουλο, το Νικόλαο Μούρτζη (Φρεατσώτη), το Παναγιώτη Μωρόγιαννη το φούρναρη, το Σταύρο Μπήτρο, το Χαράλαμπο Παυλινέρι, τον Κυριάκο Μοίρα, το Γιώργο Πούντο, το Διονύση Μουτσάτσο (Διονυσάκη), το Γιώργο Μαρίνη (Γερούλη) τον Δημήτρη Παυλινέρη, τον Γιάννη Σακκιώτη, τον Ευάγγελο Τσαμουτσαντώνη, τον Δημήτρη Ασημαντώνη.
Στο Βαθύ: τον Παναγιώτη Στενάκη, τον Νίκο Πρωτονοτάριο (Εισαγγελέα), τον Σταμάτη Μεθενίτη, τον Μαρίνη, τον Ευάγγελο Λιαμή, τον Αλέξανδρο Πάλλη, τον Γιώργο Πετρίτη, τον Ευάγγελο Λεούση, τον Παντελή Κουκούλη, τον Παντελή Κουλικούρδη.
Και στο Μεσαγρό: τον Χαλδαίο, τον Μελόγαμπρο.
Οι αγρότες αυτοί και πολλοί άλλοι που χάριν χρόνου δεν τους αναφέρουμε ήταν από τους τελευταίους επαγγελματίες της γης. Σήμερα ελάχιστοι έχουν απομείνει. Η καλλιεργήσιμη γη έχει συρρικνωθεί.
Όλοι αυτοί που αναφέραμε είναι οι τελευταίοι κρίκοι της μεγάλης αγροτικής αλυσίδας που ξεκινά από τον 19ο αιώνα και τερματίζεται στην πέμπτη ή έκτη δεκαετία του 20ου αιώνα, όταν ο ερχομός της περήφανης φυστικιάς, αλλάζει τα δεδομένα ή ο τεμαχισμός και πώληση εκατοντάδων ή χιλιάδων κτημάτων σε Αθηναίους και Πειραιώτες ή αλλοδαπούς εραστές της Αίγινας, προς ανοικοδόμηση παραθεριστικών κατοικιών, μεταμορφώνει την παλιά ναυτική – αγροτική και ελάχιστα κτηνοτροφική Αίγινα, αλλάζει τη χρήση γης και στρέφει τους κατοίκους στην ενασχόληση με τα τουριστικά επαγγέλματα.
Στο σημείο αυτό αξίζει να υπενθυμίσουμε για την ιστορία του πράγματος, ότι το 1927 αναφέρεται από τους πρόκριτους του νησιού ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των κατοίκων ασχολείται με τη γεωργία. Η μορφολογία του εδάφους επέτρεπε αυτή την ενασχόληση λόγω της μεγάλης διαθέσιμης καλλιεργήσιμης έκτασης σε σχέση με τα γειτονικά νησιά του Πόρου και της Ύδρας των οποίων οι κάτοικοι στρέφονταν σε άλλες μορφές βιοπορισμού.
Τον 19ο αιώνα η Αίγινα ήταν καλλιεργημένη και πιο πράσινη από τα άλλα νησιά του Σαρωνικού. Στις πλαγιές των βουνών και γύρω από τους οικισμούς: Ανιτσαίο, Βλάχηδες, Λαζάριδες, Παχειά Ράχη Τζίκηδες οι γεωργοί συγκρατούσαν τα χώματα με τοίχους από ξερολιθιά, δημιουργώντας έτσι αναβαθμίδες, στις οποίες έσπερναν κριθάρι και άλλα δημητριακά ή φύτευαν ελιές, αμυγδαλιές, χαρουπιές, αχλαδιές. Χαμηλότερα έβαζαν συκιές, βερικοκιές, ροϊδιές και έσπερναν σιτάρι. Στις πεδιάδες καλλιεργούσαν αμπέλια με σταφύλια σαββατιανά, ροϊδίτες, μαυρούδια.
Ο Χέλδραϊχ αναφέρει ότι το 1989 στις πεδινές περιοχές έβαζαν αμπέλια, συκιές, ελιές, αμυγδαλιές και στις πλαγιές του βουνού έσπερναν κριθάρι, όσπρια, λαθούρι, αρακά, ρεβίθια, κουκιά, βίκο. Εξαιτίας του κλίματος τα σύκα, τα όσπρια και οι ντομάτες ωρίμαζαν πιο πρώιμα και γινόταν εξαγωγή.
Η προετοιμασία του χωραφιού άρχιζε το φθινόπωρο με το όργωμα, εποχή που επέστρεφαν οι σφουγγαράδες από τα μακρινά ταξίδια τους. Ορισμένα από αυτά τα είδη ήθελαν και ξεβοτάνισμα. Τον Ιούλιο θερίζανε τον καρπό και τον δένανε σε δεμάτια. Τα δεμάτια τα δένανε με τα δεματικά (βρίζα) τα οποία έπλεκαν κοτσίδα, γιατί ήταν το πιο ψιλό από όλα. Κατόπιν τα μετέφεραν στο αλώνι και τα αλώνιζαν με τα ζώα.
Όταν φυσούσε ο αέρας χώριζαν τον καρπό από το άχυρο με το «λύχνιασμα». Αυτό γινόταν με το θρινάκι (εργαλείο ξύλινο που είχε τη μορφή μεγάλης πιρούνας). Μετά οι γυναίκες το κοσκίνιζαν με το αλόργο το έβαζαν στα σακιά. Κρατούσαν τη σπορά της επόμενης χρονιάς και το άλλο το πήγαιναν στο μύλο με τα ζώα.
Οι πρώτοι ανεμόμυλοι στην Αίγινα κτίζονται περίπου το 1800. Η ύπαρξη πολλών ανεμόμυλων αλωνιών και πατημάτων αποδεικνύει ότι οι παλαιοί Αιγινήτες ασχολούνταν με την καλλιέργεια της γης. Αναφέρεται επίσης ότι οι Αιγινήτικοι ανεμόμυλοι άλεθαν γεννήματα και από τις αντικρινές στεριές.
Κατά τη διάρκεια της Επανάστασης στους ανεμόμυλους της Αίγινας άλεθαν σιτάρι και κριθάρι για τις ανάγκες του στρατού. Όταν οι ανεμόμυλοι της Αίγινας δεν επαρκούσαν άλεθαν και στους νερόμυλους της Επιδαύρου.
Η χρήση των ανεμόμυλων περιορίστηκε σταδιακά καθώς από τα μέσα του προηγούμενου αιώνα άρχισε να υποχωρεί η καλλιέργεια των σιτηρών. Το ίδιο συνέβη και με τα λιατρίβια και τα πατητήρια.
Ήταν η εποχή της άφιξης στην Αίγινα της φιστικιάς η οποία ήρθε ρίζωσε και ξερίζωσε πολλά αμπέλια, ελιές αμυγδαλιές, συκιές και άλλα δέντρα.
Ο καιρός όμως έχει γυρίσματα και σήμερα η ελιά παίρνει σιγά – σιγά την εκδίκηση της.
Οι αλλαγές στη χρήση γης, η εγκατάλειψη των παλαιών επαγγελμάτων, οδήγησε και στην αλλαγή των διατροφικών συνηθειών. Ξεχάστηκαν λόγω έλλειψης αγνών σπιτικών υλικών και δεν παρασκευάζονται πλέον φαγητά – γλυκά – ψωμί που έφτιαχναν οι παλαιές νοικοκυρές. Οι ρυθμοί της ζωής πλέον έχουν αλλάξει. Η γυναίκα εργάζεται έξω από το σπίτι άλλωστε οι ανάγκες του σύγχρονου σπιτικού είναι τεράστιες. Όλοι αυτοί οι πολλοί αποτρεπτικοί λόγοι είναι η αιτία που σήμερα νοσταλγούμε τις γεύσεις και τις οσμές της παλαιάς Αιγινήτικης κουζίνας, όταν η νοικοκυρά αφιέρωνε χρόνο, διέθετε μεράκι και πολύ αγάπη για να μαγειρέψει, να ψήσει τα ψωμιά της, να δέσει το γλυκό, να πήξει το γερεμέζι, να σφάξει τον κόκορα, να ετοιμάσει το τραπέζι του αντρός της που θα γύριζε κουρασμένος από τη δουλειά.
Featured
Με επιτυχία ολοκληρώθηκε η έκθεση με τίτλο «Αγροτικά εργαλεία και αντικείμενα» που έγινε στο Πνευματικό Κέντρο της Κυψέλης και διήρκησε από 5 έως και 23 Σεπτεμβρίου. Στην έκθεση ο επισκέπτης είχε την ευκαιρία να δει από κοντά, παραδοσιακά γεωργικά εργαλεία και αντικείμενα από την καθημερινότητα και την εργασία των κατοίκων του νησιού. Τα αντικείμενα της έκθεσης προέρχονταν από τις συλλογές των κυρίων Ανδρέα Κάππου και Αργύρη Στενάκη. Παράλληλα ο επισκέπτης της έκθεσης μπορούσε να πάρει εντελώς δωρεάν ένα έντυπο με τίτλο «Το παραδοσιακό αγροτικό σπίτι της Αίγινας και η οικιακή οικονομία» του θεολόγου – εκπαιδευτικού κυρίου Γεωργίου Μπήτρου με δεκαπέντε σελίδες πολύτιμου υλικού.
Μία μικρή εισαγωγή από το έντυπο του κυρίου Μπήτρου, που αφορά τους λόγους και τους σκοπούς της έκθεσης.
«Προετοιμάζοντας την έκθεση «Αγροτικά εργαλεία και αντικείμενα» στο Πνευματικό Κέντρο της Κυψέλης, σκέφτηκα πως πολλοί από τους επισκέπτες της θα ήθελαν να πληροφορηθούν τον παλαιό τρόπο ζωής των κατοίκων του νησιού, ο οποίος ταυτιζόταν με τα παραδοσιακά επαγγέλματα του νησιού, όπως του ναυτικού, του σφουγγαρά, του γεωργού, του ρετσινά, του πετρά, του αγγειοπλάστη.
Το σύνολο του περιεχομένου του Aegina Portal είναι πρωτότυπο, αποτέλεσμα δημοσιογραφικής έρευνας και προστατεύεται από τους νόμους περί πνευματικών δικαιωμάτων.
Απαγορεύεται η αντιγραφή ολόκληρου ή μέρους αυτού χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια.
Με επιτυχία ολοκληρώθηκε η έκθεση με τίτλο «Αγροτικά εργαλεία και αντικείμενα» που έγινε στο Πνευματικό Κέντρο της Κυψέλης και διήρκησε από 5 έως και 23 Σεπτεμβρίου. Στην έκθεση ο επισκέπτης είχε την ευκαιρία να δει από κοντά, παραδοσιακά γεωργικά εργαλεία και αντικείμενα από την καθημερινότητα και την εργασία των κατοίκων του νησιού. Τα αντικείμενα της έκθεσης προέρχονταν από τις συλλογές των κυρίων Ανδρέα Κάππου και Αργύρη Στενάκη. Παράλληλα ο επισκέπτης της έκθεσης μπορούσε να πάρει εντελώς δωρεάν ένα έντυπο με τίτλο «Το παραδοσιακό αγροτικό σπίτι της Αίγινας και η οικιακή οικονομία» του θεολόγου – εκπαιδευτικού κυρίου Γεωργίου Μπήτρου με δεκαπέντε σελίδες πολύτιμου υλικού.
